#: locale=nl
## Action
### URL
LinkBehaviour_634795AF_77A2_7395_41A4_1E861F4F9502.source = https://oost-vlaanderen.be/
PopupWebFrameBehaviour_61AE7E46_77A6_B096_41DC_C14E52A97D27.url = https://sketchfab.com/models/24d4721611bf41ccb11c5935c5c500fa/embed
PopupWebFrameBehaviour_DB0FB3D9_C330_4771_41E5_BF8559CC3CF2.url = https://sketchfab.com/models/3d646f2594c34c8d8eb22d14cbc16cc5/embed
PopupWebFrameBehaviour_625DB55C_77E7_D0BB_41DB_8B2222DE859B.url = https://sketchfab.com/models/5b702b38c0264ea497181af2db053f37/embed
PopupWebFrameBehaviour_4F7C2254_6D87_9BC7_41BE_309B6C3452AE.url = https://sketchfab.com/models/624c757282d84123a0bd77c9e534beac/embed
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA_mobile.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d14377.55330038866!2d-73.99492968084243!3d40.75084469078082!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x89c259a9f775f259%3A0x999668d0d7c3fd7d!2s400+5th+Ave%2C+New+York%2C+NY+10018!5e0!3m2!1ses!2sus!4v1467271743182" width="600" height="450" frameborder="0" style="border:0" allowfullscreen>
WebFrame_22F9EEFF_0C1A_2293_4165_411D4444EFEA.url = https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d4516.454120688444!2d3.7771511165208818!3d50.88387947953755!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1i1024!2i768!4f13.1!3m3!1m2!1s0x47c30a39f52f1b87%3A0xf75c8da47fa79dce!2sArcheocentrum%20Velzeke!5e1!3m2!1snl!2sbe!4v1639657833186!5m2!1snl!2sbe
LinkBehaviour_6147F0FD_77A2_5175_4184_99B05B4D51D4.source = https://www.so-lva.be/archeologische-projecten?f%5B0%5D=pas_26%3A27
## E-Learning
### Question Screen
quizQuestion_6BFE20B1_7D28_D327_41DA_0624BFAA7E78.ok = OK
### Report Screen
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.title = - SCORE -
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.completion = Completed
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.questionsCorrect = Correct
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.downloadCSV = Download .csv
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.questionsIncorrect = Incorrect
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.items = Items Found
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.questions = Questions
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.repeat = Repeat
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.submitToLMS = Submit
quizScore_6BFC30B1_7D28_D327_41DD_A44D8BFC6FC3.elapsedTime = Time
### Score Name
score1.label = Score 1
### Timeout Screen
quizTimeout_6BFE20B1_7D28_D327_41B6_5A76334D3C48.title = - TIMEOUT -
quizTimeout_6BFE20B1_7D28_D327_41B6_5A76334D3C48.repeat = Repeat
quizTimeout_6BFE20B1_7D28_D327_41B6_5A76334D3C48.score = View Score
## Hotspot
### Text
HotspotPanoramaOverlayTextImage_78D23267_758F_D41A_41D0_491B19CDF1CF.text = ©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayTextImage_78D26264_758F_D41E_41D3_C6F6EC4AE74C.text = ©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayTextImage_78D25261_758F_D416_41B3_D9F5B206330D.text = ©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayTextImage_78D3C26B_758F_D4EA_41D0_88B5813DE261.text = ©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayTextImage_78D35273_758F_D4FA_41C3_FD0440A4453D.text = ©Yannick De Smet
### Tooltip
HotspotPanoramaOverlayArea_666DBCFE_77E2_F177_41D6_775E4648C364.toolTip = Reconstructie van een Romeins dorpje rond 180 n.Chr. te Leeuwergem Spelaan. \
©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayArea_DB074478_C250_AB7E_41E0_5AE40FCC7E27.toolTip = Reconstructie van een cultuurlandschap rond 50 v.Chr. in Ronse Pont West. \
©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayArea_D599F39B_C230_ADB2_41E7_5BB7D7CC3274.toolTip = Reconstructie van een jachtkamp uit Ruien Rosalinde (11.000 v.Chr.) \
©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayArea_77A6F2C8_66F9_AACA_41D9_4751666CC339.toolTip = Reconstructie van een jachtkamp uit Ruien Rosalinde (11.000 v.Chr.) \
©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayArea_4C73E75E_6D8F_F9C3_41B8_F9D3729A7105.toolTip = Reconstructie van enkele grafheuvels en een begrafenis rond 1.600 v.Chr. in Ronse De Stadstuin. \
©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayArea_62A92069_77A3_F09D_41C9_4990B485FAAD.toolTip = Reconstructie van het dorpje Spillegem rond 980 n.Chr. in Ronse De Stadstuin. \
©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayArea_63166DBB_77A2_B3FD_41DA_3E0BD5D06C8B.toolTip = Reconstructie van legerkamp uit 1693 te Ninove Doorn Noord. \
©Yannick De Smet
HotspotPanoramaOverlayArea_78264E04_77A2_508B_41C7_AC6E87036F9A.toolTip = Reconstructie van smidse uit de 3de-2de eeuw voor Christus te Ronse Pont West. \
©Yannick De Smet
HotspotMapOverlayArea_7FA64A19_6D88_8B41_41D5_8BCB2CF61743.toolTip = Romeinse periode
HotspotMapOverlayArea_7C56CF1C_6D8F_8947_41DA_B6C1410B501D.toolTip = bronstijd
HotspotMapOverlayArea_7C72B9C3_6D8F_88C1_41C2_7706F4878C9F.toolTip = ijzertijd
HotspotPanoramaOverlayArea_9D138245_BEF7_59D4_41E5_205EF9ABAFD3.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_A34E0C75_BD57_49B4_417A_DD38FE862B11.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_AAFB7C60_BD35_49CC_41D9_4D33B260EF2C.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_9D8572FA_B4CA_DBEA_41DD_E88084578D4D.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_A820CA31_BD3D_494F_41C5_E1342B8EEA63.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_98985EDE_BF32_C6F4_41E6_28E1588BDA3B.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_9B9CD879_BF57_C9BC_41E3_A91D1996A3D4.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_97B64C2A_B4C9_4E6A_41D7_804DD46CD03C.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_F2FF6269_BF35_59DC_41E4_7C68E5C538EC.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_A7C6E56D_BDDD_5BD4_41D4_25D8FD852CA0.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_A6409AA2_BDD3_C94C_41E0_A30443BBAD1B.toolTip = klik voor detail
HotspotPanoramaOverlayArea_9C99BC78_BED5_49BC_41C1_3E7C48F7BBC6.toolTip = klik voor detail
HotspotMapOverlayArea_7F9925A1_6D8B_B941_41C3_3AE8611AFFCB.toolTip = middeleeuwen: dorp
HotspotMapOverlayArea_7CFFF7A7_6D8F_7941_41A5_282185A10F1D.toolTip = middeleeuwen: platteland
HotspotMapOverlayArea_7FBBCB0B_6D8B_8942_41D4_211072A8272B.toolTip = middeleeuwen: stad
HotspotMapOverlayArea_7C34AEAD_6D8F_8B46_41DB_3A3EF0CB65FD.toolTip = prehistorie
HotspotMapOverlayArea_7FCD6B3E_6D8B_8942_41D4_451C756F6863.toolTip = volle middeleeuwen
HotspotMapOverlayArea_7C455022_6D89_F743_41D0_43DF1D85763E.toolTip = vroege middeleeuwen
## Media
### Audio
audiores_9E09C4F9_8B83_C2EA_41D9_E7DFA8B5BCBB.mp3Url = media/audio_98D173D9_8BBC_472B_41CF_3B70CF592CF6_nl.mp3
audiores_99A8C76E_8B15_B15B_41C4_E5E2496A7562.mp3Url = media/audio_99440249_8B13_5359_41BA_A1C9543FD8F6_nl.mp3
AudioResource_7830254B_758F_DC2A_41D1_9C646FFFF5E1.mp3Url = media/audio_99D51574_8B0C_D14E_41B9_07320D5A740A_nl.mp3
AudioResource_7830154B_758F_DC2A_41D0_59BD34C384CF.mp3Url = media/audio_9A98534B_8B17_5159_417C_36AF1697E00C_nl.mp3
### Description
album_9567BD81_BF75_4B4C_41DE_0C7290FB47DE_1.description = 1 Krulbollen \
1750 – 1800 n.Chr. \
Nederbrakel Marktplein; \
\
2 Schaats in been \
13de eeuw \
Oudenaarde Markt; \
\
3 Speelschijven in leisteen, bouwmateriaal en bot \
14de eeuw – 17de eeuw \
Aalst Werfplein, Hopmarkt & Utopia; \
\
4 Dobbelstenen \
13de eeuw \
Oudenaarde Markt; \
\
5 Mondharp \
1450 – 1550 n.Chr. \
Aalst Hopmarkt; \
\
6 Fluitje in tinlood \
14de eeuw \
Oudenaarde Baarstraat; \
\
7 Knikkers in aardewerk \
20ste eeuw \
Aalst Werfplein; \
\
8 Dominosteen \
20ste eeuw \
Aalst Werfplein; \
\
Foto © Dirk Wollaert \
album_FDF77D26_BFD5_4B54_4187_FBA9D034BCFC_1.description = 1: Vingerhoeden, 17de eeuw \
2: Twee rekenpenningen Nürenberg, 16de eeuw \
3: Mes, 17de eeuw, Oudenaarde Tussenbruggen.
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_3.description = 4. Koperen kommetje (1175-1225 n.Chr.), Lede Domein Mesen. ©Dirk Wollaert. \
\
Dit kommetje lijkt sterk op de zogenaamde Hanzeschotels uit de 11de tot 13de eeuw. Ze zijn afkomstig uit het Maas- en Rijngebied. Deze schotels hebben in feite weinig te maken met de Hanze, een verbond van handelssteden vanaf de 13de eeuw. Het bestaan van de Hanze hielp vermoedelijk wel bij de verspreiding van de kommetjes. Soms zijn ze voorzien van christelijke of mythologische voorstellingen. Ze dienden mogelijk als wasbekken.
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_4.description = 5. Bladvormige pijlpunt (5.300-1.800 v.Chr.), Leeuwergem Spelaan \
\
6. Gevleugelde en gesteelde pijlpunten (5.300-1.800 v.Chr.), Leeuwergem Spelaan \
\
7. Bladvormige pijlpunt (5.300-2.000 v.Chr.), Ronse De Stadstuin \
\
8. Gevleugelde en gesteelde pijlpunten (5.300-1.800 v.Chr.), Leeuwergem Spelaan \
\
9. Gevleugelde en gesteelde pijlpunten (5.300-1.800 v.Chr.), Leeuwergem Spelaan \
\
10. Gevleugelde en gesteelde pijlpunt (5.300-2.000 v.Chr.), Ronse De Stadstuin \
\
11. Bladvormige pijlpunt (4.300-3.600 v.Chr.), Ruien Rosalinde \
\
12. Bladvormige pijlpunt (4.300-3.600 v.Chr.), Ruien Rosalinde \
\
© Dirk Wollaert \
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_0.description = Almohadenscherf (1150-1225 n.Chr.), Sint-Lievens-Houtem Marktplein. ©Dirk Wollaert. \
\
Het opvallend blinkende effect van het glazuur op deze scherf van een vaas of kruik is kenmerkend voor ‘lusteraardewerk’. Dit aardewerk is geproduceerd te Almeria of Malaga (Spanje) in de tweede helft van de 12de eeuw onder het islamitisch kalifaat van de Almohaden. Dit aardewerk is op vrij grote schaal geïmporteerd in Vlaanderen vanaf de 14de eeuw tot het begin van de 16de eeuw. De scherf uit Sint-Lievens-Houtem dateert van daarvoor en is zo het oudst aangetroffen exemplaar in de Lage Landen! \
Is de scherf in verband te brengen met de jaarlijkse bedevaart van Sint-Lievens-Houtem naar Gent vanaf 1007 n.Chr.? De Sint-Baafsabdij te Gent had namelijk internationale handelscontacten. Zou deze Spaanse lusterwaar zijn meegereisd uit Gent als geschenk of specifieke bestelling? Het feit dat de vaas of kruik pas in de 15de eeuw is weggegooid, wijst alleszins op de grote waarde of symbolische betekenis die het luxewaar lang heeft behouden. \
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_5.description = Bajonet- of degenhaakje, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_0.description = Beker met twee knoppen op de schouder (2de – 3de eeuw n.Chr.) Ouwegem Molendam. ©Dirk Wollaert
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_4.description = Bekervormige pot (2de eeuw n. Chr.) Sint-Maria-Lierde Wolfsveld. ©Dirk Wollaert
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_3.description = Benen kam \
1450 – 1550 n.Chr. \
Aalst Hopmarkt © Dirk Wollaert
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_5.description = Bladspits. homo sapiens neanderthalensis, midden-paleolithicum (115.000-40.000 v.Chr.), Ronse Pont West
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_6.description = Bodem van een papkom in majolica (1600-1700 n.Chr.), Oudenaarde Markt. ©Dirk Wollaert. \
De bodem van deze papkom heeft een voorstelling van Jezus die het kruis draagt. De bodem is doelbewust bewerkt tot een soort van medaillon.
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_1.description = Bord versierd met druiven, midden 18de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_6.description = Borden met sgraffito, 1475 – 1550 n.Chr., Aalst Utopia ©Dirk Wollaert \
Bij deze techniek wordt vaatwerk met een sliblaag bedekt. Daarna krast men delen weg zodat de oorspronkelijke roodbruine kleur zichtbaar wordt.
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_8.description = Bordje in rood aardewerk \
1476 – 1550 n.Chr. \
Aalst Utopia © Dirk Wollaert
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_4.description = Chips in chalcedoon, een kwarts afkomstig uit het Muffendorf gebied (Rijnland, Duitsland) (rond 11.000 v.Chr.), Ruien Rosalinde
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_10.description = Christusfigurine (15de-17de eeuw n.Chr.), Ronse De Vrijheid. ©Dirk Wollaert. \
Deze figurines in aardewerk stellen telkens een Christusfiguur voor. Vermoedelijk dienden ze als decoratie op een brood of een koek en gebruikte men ze nadien als een geluksbrenger.
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_4.description = De gezelligheid van drankspelletjes moet een bijzondere plaats binnen het kloosterleven hebben gehad. In het Zwarte Zusterklooster te Aalst zijn er talrijke bewijzen van gevonden. ©Dirk Wollaert \
\
1 Drinkuit, 1475 – 1500 n.Chr. \
2 Fopkan, 1475 – 1500 n.Chr. \
3 Eierdopbeker steengoed Siegburg, 1475 – 1500 n.Chr. \
4 Drinknap steengoed Siegburg, 1475 – 1500 n.Chr. \
\
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_1.description = Dissel uit mijnsilex, waarschijnlijk afkomstig van de regio rond Spiennes (Henegouwen) (5.300-2.000 v.Chr.), Appelterre-Eichem Kapittelstraat ©Solva
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_5.description = Drinkglas \
1450 – 1550 n.Chr. \
Aalst Hopmarkt © Dirk Wollaert
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_3.description = Drinkglas, midden 18de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_7.description = Drinkkan steengoed \
16de eeuw \
Aalst Utopia © Dirk Wollaert
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_5.description = Drinkkan steengoed, 1475 – 1500 n.Chr., Aalst Utopia ©Dirk Wollaert
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_5.description = Fibula of mantelspeld (1ste eeuw n. Chr.) Grotenberge Leenstraat. ©Dirk Wollaert
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_2.description = Fluitje in kanonvorm (koperlegering), 17de - 19de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_FF89F0C4_BFD5_5AD4_41A6_273ABD0BF6EE_0.description = Foto ©Dirk Wollaert \
1 Kom in rood aardewerk, 17de eeuw; \
2 Kan in steengoed uit Bouffioulx, 1550 – 1650 n.Chr.; \
3 Kan in Rijnlands steengoed, 1475 – 1550 n.Chr.; \
4 Bord in rood aardewerk, 16de-17de eeuw; \
5 & 6 Papkom in rood aardewerk, 17de eeuw; \
7 Wig in ijzer, 1600 – 1750 n.Chr.; \
8 Papkom in rood aardewerk versierd met witte en groene sliblijnen en sgraffitto (buste), 17de eeuw; \
9 Voorraadpot in Rijnlands steengoed, 17de eeuw; \
10 Mechanisme van een geweer, 17de eeuw; \
11 Bord in rood aardewerk, versierd met witte en groene sliblijnen en sgraffito, 1650 – 1700 n.Chr.; \
12 Voorraadpot in rood aardewerk, 17de eeuw; \
13 Teil in rood aardewerk, 17de eeuw; \
14 Kruik in Rijnlands; steengoed, 1675 – 1750 n.Chr. \
15 Kanonskogel in ijzer, 17de eeuw; \
16 Kan in Rijnlands steengoed, 1550 – 1650 n.Chr.; \
17 Bedpan in rood aardewerk, 18de eeuw; \
18, 19 & 20 Kamerpot in rood aardewerk, 17de eeuw; \
21 Kandelaar in rood aardewerk met witte sliblaag, 1675 – 1750 n.Chr.; \
22 Kelkglas, 17de eeuw; \
23 Vleugelglas, 1600 – 1650 n.Chr.; \
24 Beker versierd met uitgetrokken glasdraad, 1550 – 1600 n.Chr.; \
25 Vingerhoeden, 17de eeuw; \
26 Rekenpenningen Nurenberg, 16de eeuw; \
27 Kannetje in rood aardewerk, 1675 – 1750 n. Chr.
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_2.description = Fragment van D-vormige glazen armband met gele zigzag draadversiering (1ste eeuw v.Chr.), Aalst Wijngaardveld ©Solva \
\
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_1.description = Fragment van een armband, gemaakt uit glas (450-57 v.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_0.description = Fragment van een armband, gemaakt uit leisteen (800-450 v.Chr.), Lede Domein Mesen. ©Dirk Wollaert
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_3.description = Fragmenten van glazen kralen (450-57 v.Chr.), Leeuwergem Spelaan. Deze kralen maakten wellicht deel uit van een halsketting. ©Dirk Wollaert
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_2.description = Gegraveerd drinkglas, midden 18de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_4.description = Gelijkarmige fibula, brons, 8ste-9de eeuw n.Chr. Outer Stuypenberg. ©Dirk Wollaert
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_1.description = Gelijkarmige fibula, brons, 8ste-9de eeuw n.Chr., Moorsel Centrum. ©Dirk Wollaert
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_3.description = Gem of ringsteen (2de eeuw n.Chr.) Sint-Maria-Lierde Wolfsveld. ©Dieter Jehs
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_2.description = Gesp, 17de – 18de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_1.description = Gevernist tweelobbig bekertje met veerversiering uit Keulen (120- 300 n.Chr.), Erembodegem Zuid IV. ©Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_7.description = Geweerkei, onderdeel van geweer met vuursteenslot, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_6.description = Geweerkei, onderdeel van geweer met vuursteenslot, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_2.description = Geëmailleerde schijffibula (2de -3de eeuw n.Chr.), Erembodegem Zuid IV. ©Dirk Wollaert
album_FDF77D26_BFD5_4B54_4187_FBA9D034BCFC_0.description = Glazen in façon de Venise. Deze glassoort is namaak Venetiaans glas. Het is in de 16de tot de 17de eeuw in de Nederlanden gemaakt. Vanaf het midden van de 16de eeuw vestigen Italiaanse glasblazers zich in onze streken. Vanaf dan verdwijnt het namaakglas. Het façon de Venise glas is dan nauwelijks nog te onderscheiden van het echte Venetiaanse glas. \
\
(Van links naar rechts): \
Beker versierd met uitgetrokken glasdraad, 1550-1600 n.Chr. \
Kelkglas, 17de eeuw \
Vleugelglas, 1600-1650 n.Chr., Oudenaarde Tussenbruggen. ©Dirk Wollaert
album_FDFAA296_BFF5_5974_41E2_F9CCF03558B3_1.description = Grape in grijs aardewerk, \
1400 – 1500 n.Chr. \
Oudenaarde Broodstraat, ©Dirk Wollaert
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_0.description = Handgevormde pot met horizontale strepen op de rand, hals en bodem. Op de rest van de pot staan verticale strepen. 675-780 n.Chr. Moorsel, Aalst. ©Dirk Wollaert
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_1.description = Handvat van een olijfolieamfoor type Dressel 20, herkomst: Alcolea del Río (tussen Sevilla en Cordoba), pottenbakkersatelier in de vallei van de Baetis (Guadalquivir, Andalusië, Zuid-Spanje). Het handvat draagt een fabrieksstempel met de driedelige naam (tria nomina = voornaam, familienaam, bijnaam) in initialen van de eigenaar: L Q S (initialen zijn echter niet geïdentificeerd) (170-180 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dieter Jehs
photo_9E171B11_B4F9_CA36_41E5_F3C175A15A52.description = Hielfragment van een gepolijste bijl (5.300-2.000 v.Chr.), Leeuwergem Spelaan ©Dieter Jehs
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_2.description = Hoefijzers (14de-15de eeuw), Sint-Lievens-Houtem Eiland. ©Dirk Wollaert. \
\
Archeologen vonden deze hoefijzers op een oude gekasseide straat in Sint-Lievens-Houtem, op de hoek van het Marktplein en Eiland. Op basis van hun vorm zijn ze tot de 14de-15de eeuw terug te voeren. De hoefijzers zijn in verband te brengen met de paardenmarkt. Op het Marktplein en in de omliggende straten werd immers minstens sinds de 14de eeuw vee verhandeld tijdens de jaarmarkt.
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_1.description = IJzeren hakbijl met merkteken, late 17de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_0.description = IJzeren schop, 17de - 18de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_4.description = IJzeren sieraad (lunula) (400-200 v.Chr.),Lede Kleine Kouterrede. ©Dirk Wollaert
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_6.description = Ijzeren hakmes (1ste-3de eeuw n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_7.description = Ijzeren hoefijzers waarbij ook de T-vormige hoefnagels bewaard zijn (150-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_5.description = Ijzeren mes (1ste-3de eeuw n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_5.description = Ijzeren sleutel, door een hef-/schuifsysteem werd het slot van een deur of een koffer ontgrendeld (150-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
photo_91657EB0_B4D9_4A76_41E1_858E9F108C32.description = Kaart met herkomstgebieden van de grondstoffen van Ruien Rosalinde (©Crombé et al. 2014) \
\
1. Henegouwen \
2. Tienen \
3. Haspengouw \
4. Moezelstreek \
5. Muffendorf gebied, Rijnland, Duitsland \
\
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_0.description = Kamerpot steengoed, 16de eeuw Aalst Utopia, ©Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_5.description = Kan in grijs aardewerk, \
1450 – 1550 n. Chr. \
Aalst Hopmarkt, © Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_2.description = Kannetje in rood aardewerk, \
1675 – 1750 n.Chr. \
Oudenaarde Tussenbruggen, © Dirk Wollaert
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_1.description = Kleine metalen deeltjes of zogenaamde hamerslag leren ons dat deze smid zelf geen ijzer smelt. Hij werkt alleen met metalen staven of halffabricaten die van elders komen.
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_3.description = Kling met geretoucheerde boord in Obourg silex (regio Bergen) (5.300-2.000 v.Chr.), Ruien Rosalinde. ©Dirk Wollaert
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_2.description = Kling uit grofkorrelige grijze vuursteen (regio Tienen of Haspengouw?) (rond 11.000 v.Chr.), Ruien Rosalinde
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_1.description = Kling uit grofkorrelige grijze vuursteen (regio Tienen of Haspengouw?) (rond 11.000 v.Chr.), Ruien Rosalinde
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_4.description = Kom in rood aardewerk, \
16de eeuw \
Aalst Utopia, © Dirk Wollaert
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_4.description = Kom in terra sigillata van het type Dragendorff 37, afkomstig uit een pottenbakkersatelier te Lezoux, Centraal-Frankrijk (135-175 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_7.description = Kookkan in grijs aardewerk, \
13de eeuw \
Oudenaarde Markt, © Dirk Wollaert
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_3.description = Kookpot in rood aardewerk (150-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_0.description = Kookpot, midden 18de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_0.description = Kruik in grijs aardewerk, \
15de eeuw \
Ronse De Vrijheid, © Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_6.description = Kruik in grijs aardewerk, \
1450 – 1550 n. Chr. \
Aalst Hopmarkt, © Dirk Wollaert
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_6.description = Kruik in rood aardewerk, 1ste-2de eeuw n.Chr., Ruien Rosalinde. ©Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_1.description = Kruikje in Rijnlands steengoed, \
1575 – 1625 n.Chr. \
Aalst Werfplein, © Dirk Wollaert
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_1.description = Lavabo, 1450 – 1550 n.Chr., Aalst Hopmarkt. ©Dirk Wollaert. Lavabo, betekent ‘ik zal wassen’ in het Latijn. Dit voorwerp werd gebruikt om voor de maaltijd de handen te wassen. Als symbool voor de zuiverheid van Maria, staat de lavabo vaak afgebeeld op 15de-eeuwse schilderijen van de annunciatie.
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_8.description = Loden kogel met giettuit, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_10.description = Loden kogel met giettuit, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_9.description = Loden kogel met giettuit, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_8.description = Lunula-hanger, een decoratief onderdeel van een paardentuig. Deze maanvormige bronzen hanger is doorgaans als versiering op de borst van het paard bevestigd (1ste-3de eeuw n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_0.description = Maalsteen, grofkorrelige zandsteen afkomstig uit de regio van Macquenoise, Henegouwen (50-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_2.description = Mantelspelden of fibulae (1ste-3de eeuw n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_5.description = Mariabeeldje (1476-1550 n.Chr.), Aalst Utopia. ©Dirk Wollaert. \
Heiligenbeeldjes van Maria met kind worden op grote schaal gemaakt door heyligenbackers. Ze spelen een rol in de geloofsbeleving van de late middeleeuwen die steeds persoonlijker wordt. Maria neemt als uitverkoren moeder een speciale plaats in tussen God en mens. De heiligenbeeldjes maken waarschijnlijk deel uit van het huisaltaar.
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_4.description = Mariaplaquette (1450-1525 n.Chr.), Lede Domein Mesen. ©Dirk Wollaert. \
Deze vondsten zijn te linken aan de Mariadevotie te Lede, dat reeds in de 15de eeuw bekend staat als een bedevaartsoord voor Onze-Lieve-Vrouw. In de Sint-Martinuskerk zijn zeven kapellen ter ere van Maria, waarlangs nog steeds de Mariale Processie voert.
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_4.description = Mes met houten handvat \
1450 – 1550 n.Chr. \
Aalst Hopmarkt © Dirk Wollaert
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_2.description = Met een blaasbalg pompt men lucht door een lemen muurtje in de houtskoolhaard. Door de hitte bakt de leem rond de haard tot een harde massa. Zo bleef ook de ronde opening voor de blaasbalg bewaard.
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_0.description = Metaalslakken ontstaan tijdens het smeedproces als de smid de metalen staaf in het vuur opwarmt. Het gloeiende metaal druipt van de staaf en slaat neer in de houtskool van het vuur. ©Dirk Wollaert
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_8.description = Microliet, mesolithicum, 10.500 – 5300 v.Chr., Ninove Graanmarkt
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_9.description = Mircolietfragment en afslag, mesolithicum, 10.500 – 5300 v.Chr., Ninove Graanmarkt
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_12.description = Munt Karel II, 1693, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_2.description = Nooit gebruikte, volledige dissel (5.300-2.000 v.Chr.), Ninove Denderhoutembaan ©Solva
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_1.description = Olielamp in rood aardewerk \
1575 – 1625 n.Chr. \
Aalst Werfplein © Dirk Wollaert
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_3.description = Olielamp, 1475 – 1550 n.Chr., Aalst Utopia. ©Dirk Wollaert
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_2.description = Onafgewerkte vijzel in natuursteen \
1575 – 1625 n.Chr. \
Aalst Werfplein © Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_13.description = Paarden(?)bel, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_3.description = Papfles in witbakkend aardewerk, \
1350 – 1450 n.Chr. \
Aalst Hopmarkt, © Dirk Wollaert
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_7.description = Papkom, 1475 – 1550 n.Chr., Aalst Utopia ©Dirk Wollaert
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_4.description = Papkom, late 17de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_7.description = Pelgrimsinsigne Saint-Josse/Sint-Judocus (15de-16de eeuw n.Chr.), Ronse De Vrijheid. ©Dirk Wollaert. \
Judocus is gelinkt aan Saint-Josse-sur-Mer (Pas-de-Calais, Frankrijk) en is de patroon van vooral de pelgrims maar ook de schippers, bakkers, blinden en pesthuizen. Hij is vaak afgebeeld met een staf, een reismantel en een hoed met pelgrimsinsigne.
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_8.description = Pelgrimsinsigne Sint-Cornelius (15de-16de eeuw n.Chr.), Ronse De Vrijheid. ©Dirk Wollaert. \
Cornelius is de patroonheilige van (gehoornd) vee, huisdieren en veehouders. Zijn hulp wordt vooral afgesmeekt bij kwalen zoals stuipen en epilepsie. Een hoorn en de pauselijke tiara en staf zijn enkele van zijn typische attributen. Een deel van zijn relieken bevinden zich in de Sint-Hermesbasiliek van Ronse. Ook te Ninove wordt hij vereerd.
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_9.description = Pelgrimsinsigne Sint-Cyprianus (15de-16de eeuw n.Chr.), Ronse De Vrijheid. ©Dirk Wollaert. \
Cyprianus is samen met Hermes en Cornelius een van de patroonheiligen van Ronse. Een deel van de relieken van Sint-Cyprianus bevinden zich in de Sint-Hermesbasiliek van Ronse. Hij wordt aangeroepen tegen de pest en is afgebeeld als bisschop met zwaard en boek.
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_1.description = Pelgrimsinsigne Sint-Hermes (ca. 1500 n.Chr.), Ronse De Vrijheid. ©Dirk Wollaert. \
Sint-Hermes wordt aangeroepen in geval van verschillende geestesziekten. Meestal is hij weergegeven als ruiter met aan zijn zijde een duivel, als symbool voor krankzinnigheid. Sint-Hermes is de patroonheilige van de gelijknamige basiliek te Ronse waar zich ook een deel van zijn relieken bevinden.
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_2.description = Pelgrimsinsignes Sint-Egidius (1100-1200 n.Chr.), Oudenaarde Markt. ©Dirk Wollaert. \
Twee bijna identieke bedevaartsinsignes van Sint-Egidius (of Saint-Gilles) komen uit Saint-Gilles-du-Gard in Frankrijk. Deze bedevaartsplaats nabij Nîmes ligt op de route naar Sint-Jacobus van Compostella. Sint-Egidius is o.a. de patroon van het jachtwild, vee en bosbescherming. Hij wordt aangeroepen tegen bepaalde ziekten zoals epilepsie, kanker, lepra, pest, spastisch lijden, waanzin en tegen echtelijke onvruchtbaarheid. Ook bij storm, droogte en brandgevaar, tegen angst en ongeluk vroeg men om zijn hulp.
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_3.description = Pijpje met figuratieve ketel in de vorm van een ‘Turkenkop’, Gouda, late 17de – vroege 18de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_4.description = Pijpje met merkteken: trekijzer met kroontje, vervaardigd door Klaas van Veen (1725-1750), Gouda, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_11.description = Pyxis (1325-1400 n.Chr.), Aalst Werfplein en reconstructie (Hanne Schonkeren) . ©Dirk Wollaert
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_6.description = Quina boordschrabber. homo sapiens neanderthalensis, midden-paleolithicum, Ronse Pont West
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_7.description = Refit van een kern met micro kling debitage (rond 11.000 v.Chr.), Ruien Rosalinde. Refitten is het terug in elkaar puzzelen van artefacten die oorspronkelijk deel uitmaakten van één en dezelfde vuursteenknol. Op die manier kunnen hedendaagse onderzoekers op zeer gedetailleerde wijze bestuderen hoe de jagers-verzamelaars vuursteen bewerkt hebben in het kampement en welke artefacten verplaatst en gebruikt werden.
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_5.description = Replica’s van pijpen met korte steel (18de eeuw) en lange steel (17de eeuw) © Dirk Wollaert
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_3.description = Scheermes met oplopende punt. De smid maakt maakte kleine voorwerpen zoals dit mesje (450-57 v.Chr.), Ronse Pont West. ©Dirk Wollaert
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_3.description = Schijffibula met parelrand, brons, 8ste-9de eeuw n.Chr. Outer Stuypenberg. ©Dirk Wollaert
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_2.description = Schijfvormige fibula, brons, cloisonné-versiering, 8ste-9de eeuw n.Chr., Outer Stuypenberg. ©Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_1.description = Schoengesp, late 17de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_3.description = Schrabber of steelspits uit Muschelkalk chert (= Moezelstreek, Duitsland). (rond 11.000 v.Chr.), Ruien Rosalinde
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_2.description = Slijpsteen of polijststeen, zandsteen/’rivierkei’ van een rivierterras van mogelijk de Maas of één van de zijrivieren (50-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_1.description = Slijpsteen, zandsteen ontgonnen ten zuiden van het massief van Rocroi, gekend atelier in Le-Châtelet-sur-Sormonne (Franse Ardennen) (50-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_2.description = Steel van een zilveren lepel met vlammend hart, symbool van de Heilige Augustinus, de patroonheilige van de Zwarte Zusters, 1750 – 1800 n.Chr., Aalst Utopia ©Dirk Wollaert
album_FDFAA296_BFF5_5974_41E2_F9CCF03558B3_2.description = Steelgrape in rood aardewerk, \
1476 – 1550 n.Chr. \
Aalst Utopia, ©Dirk Wollaert
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_6.description = Strijkglazen \
1400 – 1500 n.Chr \
Oudenaarde Tussenbruggen © Dirk Wollaert
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_1.description = Tatinger ware (800-900 n.Chr.), Nederbrakel Marktplein. Links originele scherf, rechts reconstructie. ©Dirk Wollaert. \
\
De aardewerksoort Tatinger ware kent zijn oorsprong in de Duitse Eifel, wellicht rond de stad Mayen. De productie omvat voornamelijk kannen in fijn zwart aardewerk, met een kenmerkende versiering van ruitjes, aangebracht met tinfolie. Dit aardewerk kent een wijde, maar zeldzame verspreiding in West-Europa, gaande van Noord-Frankrijk en Zuidwest-Duitsland tot Scandinavië. De kannen zijn gebruikt tijdens begrafenisrituelen en het voorkomen in Scandinavië is in verband gebracht met de christianisering van deze regio. De scherf uit Brakel is een zeldzame vondst in onze streek. Een klein maar uniek restant van een groter importstuk.
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_9.description = Teil in rood aardewerk, \
1475 – 1550 n.Chr. \
Aalst Utopia, © Dirk Wollaert
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_3.description = Terracotta Mariabeeldje (1450-1550 n.Chr.), Lede Domein Mesen. ©Dirk Wollaert
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_0.description = Varkensschedel met kruisje (1300 -1400 n.Chr.), Ninove Graanmarkt. ©Dirk Wollaert. \
Dit varken is begraven met een metalen kruisje op het voorhoofd. Waarschijnlijk was het omwille van een ziekte niet geschikt voor consumptie. Wilde men hier door het kruisje het onheil afwenden en zorgen dat andere dieren niet besmet zouden geraken met dezelfde ziekte?
photo_D984F7E1_C24F_D58E_41E7_71AD2149526C.description = Veebel uit metaal (1e- 2de eeuw n.Chr.) Ruien Rosalinde. ©Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_0.description = Vergulde gesp en resten van de lederen riem, late 17de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_3.description = Versierde knoop, late 17de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_4.description = Versierde pareerbeugel, mogelijk van een officiersdegen, 18de-eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_11.description = Vingerhoed, late 17de eeuw, Ninove Doorn Noord © Dirk Wollaert
album_9567BD81_BF75_4B4C_41DE_0C7290FB47DE_0.description = Vogelfluitje \
18de eeuw \
Wortegem Diepestraat © Dirk Wollaert
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_0.description = Voorraadpot in grijs aardewerk (100-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_8.description = Voorraadpot in grijs aardewerk, \
1325 – 1400 n.Chr. \
Aalst Hopmarkt, © Dirk Wollaert
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_3.description = Vuurbok uit gebakken leem (1e -2de eeuw n.Chr.) Ruien Rosalinde. ©Dirk Wollaert
album_FDFAA296_BFF5_5974_41E2_F9CCF03558B3_0.description = Vuurslag, \
1575 – 1625 n.Chr. \
Aalst Werfplein, ©Dirk Wollaert
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_5.description = Weefgewicht, tegula, 8ste of 9de eeuw, Wortegem Diepestraat ©Solva
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_0.description = Zalfpotje in Maaslands aardewerk \
1575 – 1625 n.Chr. \
Aalst Werfplein © Dirk Wollaert
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_4.description = Zegelstempel (15de-16de eeuw), Aalst Hopmarkt. Links moderne afdruk van de zegel, rechts de zegel. ©Dirk Wollaert. \
\
Een zegelstempel is gebruikt om officiële documenten te ondertekenen. De centrale figuur die is afgebeeld, is Johannes de Doper met kruisstaf. Het omschrift, IEHXII VIEIICXII, moet gelezen worden als JEHAN VIENCAN. Dit is de eigenaar van het zegel.
### Floorplan
### Image
imlevel_0ED7894C_1C24_7E56_41A7_78F5D1BA7C60.url = media/map_7C3DA81D_6D88_9741_41D3_90EF6BE5BFC6_nl_0.jpg
imlevel_0ED7C94C_1C24_7E56_41B3_F57FBB3922D9.url = media/map_7C3DA81D_6D88_9741_41D3_90EF6BE5BFC6_nl_1.jpg
imlevel_0ED7D94D_1C24_7E56_41B2_9CD4227C8DBF.url = media/map_7C3DA81D_6D88_9741_41D3_90EF6BE5BFC6_nl_2.jpg
imlevel_0ED7294D_1C24_7E56_41AA_D0807C1BC357.url = media/map_7C3DA81D_6D88_9741_41D3_90EF6BE5BFC6_nl_3.jpg
imlevel_0ED7094D_1C24_7E56_41AC_30091081BB3A.url = media/map_7C3DA81D_6D88_9741_41D3_90EF6BE5BFC6_nl_4.jpg
imlevel_1271786B_1C27_DE52_418B_663DB9064AF7.url = media/panorama_B9123F8C_B3BA_CA2E_41E6_111E85F1766A_HS_f6fscatt_nl.png
imlevel_135FC85B_1C24_5E72_41B4_159CC613CF9E.url = media/panorama_B9164EA3_B3BF_CA1A_41AE_88331D1F2410_HS_057f1nzv_nl.png
imlevel_134D5D11_1C24_37F1_41B8_0B0295B068D7.url = media/panorama_B916AFDC_B3BE_CA2E_41D9_D87D2B75270B_HS_fsr26lao_nl.png
imlevel_0CD46C9B_1C3C_56F1_41AF_A88DB0EB8B54.url = media/panorama_DC30B8BC_C399_65AF_41E7_00FAD4E60E91_HS_4pvl27mz_nl.png
imlevel_0C15BFFB_1C24_5231_41AD_C693FC708D36.url = media/panorama_E38B82EB_C3A9_E5AA_41E4_A455FD827CED_HS_1j7uor78_nl.png
imlevel_13674D0B_1C24_D7D1_41AF_7C8AB9DF8593.url = media/popup_4F601F28_6D8F_894F_41C0_D1175E1B71AD_nl_0_0.png
imlevel_13673D0B_1C24_D7D1_41AD_F8BA95DA61BB.url = media/popup_4F601F28_6D8F_894F_41C0_D1175E1B71AD_nl_0_1.png
imlevel_13672D0B_1C24_D7D1_4164_94C4E90C4EB6.url = media/popup_4F601F28_6D8F_894F_41C0_D1175E1B71AD_nl_0_2.png
imlevel_13671D0C_1C24_D7D7_41BB_E7A1C1FE27F9.url = media/popup_4F601F28_6D8F_894F_41C0_D1175E1B71AD_nl_0_3.png
imlevel_13670D0C_1C24_D7D7_41AF_8B0024C50E82.url = media/popup_4F601F28_6D8F_894F_41C0_D1175E1B71AD_nl_0_4.png
imlevel_1367ED0C_1C24_D7D7_41AB_FB4C5B5F1271.url = media/popup_4F601F28_6D8F_894F_41C0_D1175E1B71AD_nl_0_5.png
imlevel_0C74AB7C_1C23_F236_41B8_34F7ABFEBD2D.url = media/popup_62A0EBFB_77A2_D77D_4193_E8D39AC79A3C_nl_0_0.jpg
imlevel_0C74BB7C_1C23_F236_41B2_9DD30C65FB42.url = media/popup_62A0EBFB_77A2_D77D_4193_E8D39AC79A3C_nl_0_1.jpg
imlevel_0C748B7D_1C23_F236_4184_24A2CD1EA80F.url = media/popup_62A0EBFB_77A2_D77D_4193_E8D39AC79A3C_nl_0_2.jpg
imlevel_0C749B7D_1C23_F236_41B8_B1906BFB0FE0.url = media/popup_62A0EBFB_77A2_D77D_4193_E8D39AC79A3C_nl_0_3.jpg
imlevel_0C746B7D_1C23_F236_41AA_AD2843982056.url = media/popup_62A0EBFB_77A2_D77D_4193_E8D39AC79A3C_nl_0_4.jpg
imlevel_0C747B7D_1C23_F236_41B0_E01547BC5881.url = media/popup_62A0EBFB_77A2_D77D_4193_E8D39AC79A3C_nl_0_5.jpg
imlevel_134C07FB_1C3C_3231_41BA_B8C440339E07.url = media/popup_63294D8A_77A1_D39E_41D1_F2082B32A7BF_nl_0_0.jpg
imlevel_134C17FC_1C3C_3237_41A2_1D38DA1734D2.url = media/popup_63294D8A_77A1_D39E_41D1_F2082B32A7BF_nl_0_1.jpg
imlevel_134C27FC_1C3C_3237_41A9_077F23E519C2.url = media/popup_63294D8A_77A1_D39E_41D1_F2082B32A7BF_nl_0_2.jpg
imlevel_134C37FC_1C3C_3237_41B0_E443D6D42D98.url = media/popup_63294D8A_77A1_D39E_41D1_F2082B32A7BF_nl_0_3.jpg
imlevel_134CC7FC_1C3C_3237_4180_F761A126ED99.url = media/popup_63294D8A_77A1_D39E_41D1_F2082B32A7BF_nl_0_4.jpg
imlevel_134CD7FC_1C3C_3237_41A5_A2EFB8DC3A99.url = media/popup_63294D8A_77A1_D39E_41D1_F2082B32A7BF_nl_0_5.jpg
imlevel_1343079E_1C24_52F3_41A2_5506EB35187B.url = media/popup_65EE8443_77AE_708D_41A4_D38F1B1F9986_nl_0_0.jpg
imlevel_1343379E_1C24_52F3_41B4_784DFE4559D4.url = media/popup_65EE8443_77AE_708D_41A4_D38F1B1F9986_nl_0_1.jpg
imlevel_1343279F_1C24_52F1_41BB_26E89737AB90.url = media/popup_65EE8443_77AE_708D_41A4_D38F1B1F9986_nl_0_2.jpg
imlevel_1343479F_1C24_52F1_41A9_37A38FE484D9.url = media/popup_65EE8443_77AE_708D_41A4_D38F1B1F9986_nl_0_3.jpg
imlevel_1343779F_1C24_52F1_41B5_43DA2F81C4BB.url = media/popup_65EE8443_77AE_708D_41A4_D38F1B1F9986_nl_0_4.jpg
imlevel_13A13E13_1C24_55F2_41A4_98963CCF2233.url = media/popup_6606F4B6_77E6_B1F7_41D2_04A47C21C888_nl_0_0.jpg
imlevel_13A12E14_1C24_55F6_41B1_1A4DB1CF12B4.url = media/popup_6606F4B6_77E6_B1F7_41D2_04A47C21C888_nl_0_1.jpg
imlevel_13A11E14_1C24_55F6_41A5_DD42B93AEB8C.url = media/popup_6606F4B6_77E6_B1F7_41D2_04A47C21C888_nl_0_2.jpg
imlevel_13A10E14_1C24_55F6_4192_13852DC92AF7.url = media/popup_6606F4B6_77E6_B1F7_41D2_04A47C21C888_nl_0_3.jpg
imlevel_13A31E14_1C24_55F6_41B4_308C16015EE7.url = media/popup_6606F4B6_77E6_B1F7_41D2_04A47C21C888_nl_0_4.jpg
imlevel_13A30E14_1C24_55F7_4175_B9B9869438AB.url = media/popup_6606F4B6_77E6_B1F7_41D2_04A47C21C888_nl_0_5.jpg
imlevel_131A5641_1C3C_5251_41B8_E7CB6293EF97.url = media/popup_6D38B1B0_7BB9_2904_41DC_AA6981A24B56_nl_0_0.jpg
imlevel_131A7641_1C3C_5251_419D_535208803F80.url = media/popup_6D38B1B0_7BB9_2904_41DC_AA6981A24B56_nl_0_1.jpg
imlevel_131A6642_1C3C_5253_41A7_D4CEE4D7F1BC.url = media/popup_6D38B1B0_7BB9_2904_41DC_AA6981A24B56_nl_0_2.jpg
imlevel_131A9642_1C3C_5253_41B5_460D501A7938.url = media/popup_6D38B1B0_7BB9_2904_41DC_AA6981A24B56_nl_0_3.jpg
imlevel_13186642_1C3C_5253_41BB_DF8CB6F3614C.url = media/popup_6D38B1B0_7BB9_2904_41DC_AA6981A24B56_nl_0_4.jpg
imlevel_13189642_1C3C_5253_41A6_6D780BD27478.url = media/popup_6D38B1B0_7BB9_2904_41DC_AA6981A24B56_nl_0_5.jpg
imlevel_123F8682_1C27_D2D3_41A1_BD631065F36D.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_0.jpg
imlevel_123F8682_1C27_D2D3_41A1_BD631065F36D.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_0.jpg
imlevel_123FB683_1C27_D2D1_41B6_FF6E22FCADB1.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_1.jpg
imlevel_123FB683_1C27_D2D1_41B6_FF6E22FCADB1.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_1.jpg
imlevel_123FA683_1C27_D2D1_4194_C69876E6BE96.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_2.jpg
imlevel_123FA683_1C27_D2D1_4194_C69876E6BE96.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_2.jpg
imlevel_123DA683_1C27_D2D1_41B5_920B15E2B9A8.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_3.jpg
imlevel_123DA683_1C27_D2D1_41B5_920B15E2B9A8.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_3.jpg
imlevel_123D5683_1C27_D2D1_418C_0609DEF9945C.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_4.jpg
imlevel_123D5683_1C27_D2D1_418C_0609DEF9945C.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_4.jpg
imlevel_123D4684_1C27_D2D7_41AB_C67579FE754C.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_5.jpg
imlevel_123D4684_1C27_D2D7_41AB_C67579FE754C.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_5.jpg
imlevel_123D7684_1C27_D2D7_419E_DDFB46DD1BE0.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_6.jpg
imlevel_123D7684_1C27_D2D7_419E_DDFB46DD1BE0.url = media/popup_E0F6BA00_C250_DE8E_41E4_A7F6541895A6_nl_0_6.jpg
imlevel_134CFD40_1C24_364F_41B6_55C176481524.url = media/popup_E65DA300_C231_AE8E_41E3_42965EEE6462_nl_0_0.jpg
imlevel_134C2D40_1C24_364F_41A5_7D554E18B655.url = media/popup_E65DA300_C231_AE8E_41E3_42965EEE6462_nl_0_1.jpg
imlevel_134C3D40_1C24_364F_41B7_F2854803167A.url = media/popup_E65DA300_C231_AE8E_41E3_42965EEE6462_nl_0_2.jpg
imlevel_134C4D40_1C24_364F_418A_F740FC38E1B4.url = media/popup_E65DA300_C231_AE8E_41E3_42965EEE6462_nl_0_3.jpg
imlevel_134E3D41_1C24_3651_4176_8DDDE6027C7F.url = media/popup_E65DA300_C231_AE8E_41E3_42965EEE6462_nl_0_4.jpg
### Popup Image
### Title
album_FDF77D26_BFD5_4B54_4187_FBA9D034BCFC_0.label = 1
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_0.label = 1
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_0.label = 1
album_FDFAA296_BFF5_5974_41E2_F9CCF03558B3_0.label = 1
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_0.label = 1
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_0.label = 1
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_0.label = 1
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_0.label = 1. almohaden
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_0.label = 1. beker
photo_9E171B11_B4F9_CA36_41E5_F3C175A15A52.label = 1. gepolijste bijl
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_0.label = 1. kamerpot
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_0.label = 1. kruisje
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_0.label = 1. lede mesen
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_0.label = 1. maalsteen
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_0.label = 1. metaalslak
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_0.label = 1. moorsel
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_0.label = 1. voorradpot
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_12.label = 10
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_9.label = 10
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_9.label = 10. sint cyprianus
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_13.label = 11
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_10.label = 11. christusfiguur
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_11.label = 12 pyxis
album_F486F22A_BFD3_795C_41C0_8603E6814DB5_0.label = 12-WOR-DS-01
album_F486F22A_BFD3_795C_41C0_8603E6814DB5_1.label = 12-WOR-DS-04
video_93EA3FAF_BF4D_4753_41C4_F1389132AA1C.label = 1941_26799_Erfgoed_Velzeke_Door-grond_3D_Skeletten
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_1.label = 2
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_1.label = 2
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_1.label = 2
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_1.label = 2
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_1.label = 2
album_FDFAA296_BFF5_5974_41E2_F9CCF03558B3_1.label = 2
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_1.label = 2. amfoor
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_1.label = 2. beker
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_1.label = 2. hamerslag
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_1.label = 2. hielfragment 12-A-E-KS-1028
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_1.label = 2. lavabo
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_1.label = 2. moorsel fibula
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_1.label = 2. sint-hermeslow
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_1.label = 2. slijp
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_1.label = 2. spelaan
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_1.label = 2. tatinger dirk wollaert
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_2.label = 3
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_2.label = 3
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_2.label = 3
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_2.label = 3
album_FDFAA296_BFF5_5974_41E2_F9CCF03558B3_2.label = 3
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_2.label = 3
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_2.label = 3. dissel 16-NIN-DHB
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_2.label = 3. egidius
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_2.label = 3. fibulae
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_2.label = 3. hoefijzers
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_2.label = 3. polijst
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_2.label = 3. schijffibula
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_2.label = 3. schijfvormige fib
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_2.label = 3. tuyere
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_2.label = 3. wijngaardveld
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_2.label = 3. zilveren lepel
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_3.label = 4
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_3.label = 4
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_3.label = 4
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_3.label = 4
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_3.label = 4
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_3.label = 4. gem
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_3.label = 4. hanzeschotel
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_3.label = 4. kookpot
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_3.label = 4. kralen spelaan
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_3.label = 4. mariabeeldje
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_3.label = 4. obourg silex
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_3.label = 4. olielamp
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_3.label = 4. parelrand
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64_3.label = 4. scheermes
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_3.label = 4. vuurbok
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_4.label = 5
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_4.label = 5
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_4.label = 5
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76_4.label = 5
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_4.label = 5
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393_4.label = 5-12 pijlpunten met aanduiding
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_4.label = 5. gelijkarmige
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291_4.label = 5. lede kouterrede
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_4.label = 5. plaquette
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_4.label = 5. pot
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C_4.label = 5. stempel
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_4.label = 5. terr sigl
photo_D984F7E1_C24F_D58E_41E7_71AD2149526C.label = 5. veebellow
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_4.label = 5.1tem5.4
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_5.label = 5.5 drinkkan steengoed
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_5.label = 6
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_5.label = 6
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_5.label = 6
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2_5.label = 6
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_6.label = 6 borden sgraffito
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD_5.label = 6. fibula
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_5.label = 6. mariabeeldje
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_5.label = 6. mes
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_5.label = 6. sleutel
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92_5.label = 6. weefgewicht
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_6.label = 7
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_6.label = 7
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_6.label = 7-1
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_7.label = 7-2
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_6.label = 7. hakmes
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95_6.label = 7. kruik
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_6.label = 7. majollica
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3_7.label = 7. papkom
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_7.label = 8
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_7.label = 8
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_8.label = 8-1
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_9.label = 8-2
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_10.label = 8-3
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_7.label = 8. hoefijzers
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_7.label = 8. st josse
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363_8.label = 9
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0_8.label = 9
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3_11.label = 9
album_9567BD81_BF75_4B4C_41DE_0C7290FB47DE_0.label = 9
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1_8.label = 9. cornelius
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8_8.label = 9. lunula
photo_91657EB0_B4D9_4A76_41E1_858E9F108C32.label = A. 3.2. achterwand kaart-01
panorama_731E1B81_66D6_9B3A_41B5_BE594E89C956.label = Bronstijd: boerengemeenschappen 1
panorama_B9169696_B3B9_7A3A_41E2_3368BE0F17F1.label = Bronstijd: boerengemeenschappen 2
panorama_B9163214_B3B9_5A3D_41E1_4A6B134EDA02.label = Bronstijd: boerengemeenschappen 3
panorama_B911A340_B3B9_DA16_41C3_2F9D84C32574.label = Bronstijd: boerengemeenschappen 4
panorama_B916DE3C_B3B9_4A6E_41D9_37650FC401BD.label = Bronstijd: boerengemeenschappen 5
photo_AECA9547_BD4F_FBD4_41D5_9320DB7B3FCD.label = IMG_3881
album_FDF77D26_BFD5_4B54_4187_FBA9D034BCFC_1.label = IMG_3975
panorama_B9162490_B3BE_FE35_41C2_6743BBD59781.label = Ijzertijd: eigendom 4
panorama_B916AFDC_B3BE_CA2E_41D9_D87D2B75270B.label = Ijzertijd: eigendom 1
panorama_B91791B2_B3BF_767A_41B6_A1D73BD80B51.label = Ijzertijd: eigendom 2
panorama_B917CD20_B3BF_4E16_41E3_73A29AF47ED1.label = Ijzertijd: eigendom 3
panorama_B9169977_B3BE_D6FB_41D5_D539ED4FF1C2.label = Ijzertijd: eigendom 5
video_BC590522_B3C9_5E1A_41DC_51B247FB847B.label = Introfilmpje_Tento_Door-Grond
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_2.label = Kling Tienen
panorama_B9124B41_B3B9_4A17_41E2_7DDD9F7A585A.label = Middeleeuwen: dorp 1
panorama_733FCA83_7CF7_F7EB_41C8_BAAC99C5B008.label = Middeleeuwen: dorp 4
panorama_733B1700_7CF8_5EE5_41BA_00C0924441F6.label = Middeleeuwen: dorp 5
panorama_6CD96F01_7CF8_2EE7_41D7_8D4D9EA7EA55.label = Middeleeuwen: dorp 6
panorama_6C5CF616_7CE8_3EEA_41D3_2F5B5D20D9EA.label = Middeleeuwen: dorp 7
panorama_5BD0BDC8_7BBB_5904_41C6_ED24FA674513.label = Middeleeuwen: dorp 8
panorama_DC830B0B_C3A9_E469_41E1_6E9DF8343242.label = Middeleeuwen: dorp 9
panorama_DD19BF67_C3AF_1CDA_41A2_0464568231FC.label = Middeleeuwen: dorp2
panorama_DC978BBD_C3AF_3BAE_41D8_17D35F5929AC.label = Middeleeuwen: dorp3
panorama_DCB832FD_C397_25AE_41D1_66EC65C73FD0.label = Middeleeuwen: platteland 1
panorama_B91223DB_B3BB_3A2B_41C1_4A4E7516139E.label = Middeleeuwen: platteland 2
panorama_B90EE3AA_B3B9_DA6A_41DC_E54FF559234C.label = Middeleeuwen: stad 1
panorama_B90EB539_B3B9_5E76_41C8_EE1924FFA5EA.label = Middeleeuwen: stad 10
panorama_B90E8BB0_B3B9_4A76_41CD_5B570A3171D3.label = Middeleeuwen: stad 11
panorama_B91214E6_B3BB_3E1D_41D5_6121D470FF7E.label = Middeleeuwen: stad 2
panorama_B90F77C8_B3B9_FA16_41DA_570247994D68.label = Middeleeuwen: stad 3
panorama_DCB881D2_C3AB_67FB_41E4_91FE5D13DAFA.label = Middeleeuwen: stad 4
panorama_B90EABC4_B3B9_CA1D_41E1_D0520D358E93.label = Middeleeuwen: stad 5
panorama_B90EFFBE_B3B9_4A6A_41DD_9BAF26392389.label = Middeleeuwen: stad 6
panorama_DD6CAFCA_C3A9_1BEB_41C1_4EA28651D13A.label = Middeleeuwen: stad 7
panorama_378C2F61_2517_C2BC_418B_373C5EF4C05C.label = Middeleeuwen: stad 8
panorama_B9128F16_B3BB_CA3D_41E2_3A528E4247AE.label = Middeleeuwen: stad 9
panorama_DC30B8BC_C399_65AF_41E7_00FAD4E60E91.label = Moderne tijd: militaire aanwezigheid op het platteland 1
panorama_B912683B_B3BB_566A_41CD_67345DC41030.label = Moderne tijd: militaire aanwezigheid op het platteland 2
panorama_3689B64D_2516_C284_41B0_C3792EBA9A61.label = Moderne tijd: militaire aanwezigheid op het platteland 3
panorama_B90D998C_B3BA_F62E_41E2_6E7F9E807AFA.label = Moderne tijd: militaire aanwezigheid op het platteland 4
map_7C3DA81D_6D88_9741_41D3_90EF6BE5BFC6.label = PAM_tento Solva-12
panorama_B91293BB_B3BB_FA6A_41B8_EAB08DF4ADEA.label = Prehistorie: jagers-verzamelaars 1
panorama_B912B917_B3BB_D63A_41E2_BF4CAC81AE3E.label = Prehistorie: jagers-verzamelaars 2
panorama_B9159E2F_B3BB_4A6B_41E2_C5503D90165F.label = Prehistorie: jagers-verzamelaars 3
panorama_B9123F8C_B3BA_CA2E_41E6_111E85F1766A.label = Prehistorie: jagers-verzamelaars 4
album_A7DBFDEE_BDD5_4AD5_41E4_20742B1434F8.label = Romeins maalsteen
album_D1E7B7A6_C233_B592_41E6_329CF717B1DD.label = Romeins crematiegraven
album_A63C45D5_BDDD_5AF7_41B4_9627A5D4DF95.label = Romeins kruikamfoor
panorama_B9164EA3_B3BF_CA1A_41AE_88331D1F2410.label = Romeinse periode: deel van imperium 1
panorama_B917C58E_B3BF_5E2A_41D0_644EE8CB13CC.label = Romeinse periode: deel van imperium 2
panorama_B91799AC_B3BF_366E_41E5_CFCAE478FDD9.label = Romeinse periode: deel van imperium 3
panorama_B916F83D_B3BF_366E_41D6_23E9EE7EB94D.label = Romeinse periode: deel van imperium 5
panorama_B916BC7C_B3BF_4EEE_41C1_6C0B1FA6C4FA.label = Romeinse periode: deel van imperium 6
panorama_B916740D_B3BF_DE2E_41D3_765AE62928F4.label = Romeinse periode: deel van imperium4
panorama_E38B82EB_C3A9_E5AA_41E4_A455FD827CED.label = Volle middeleeuwen: ontstaan hedendaags landschap 1
panorama_73724CC9_7CE8_5367_41D1_6AE5AA9C8EC4.label = Volle middeleeuwen: ontstaan hedendaags landschap 2
panorama_73109E1E_7CE8_2F1D_41C9_D0BA741C0611.label = Volle middeleeuwen: ontstaan hedendaags landschap 3
panorama_B916C099_B3BF_5637_41DA_812DCDA6F3FB.label = Vroege middeleeuwen: tasten in het duister 1
panorama_B9164496_B3BF_3E3D_41E1_16B6D1E77BB0.label = Vroege middeleeuwen: tasten in het duister 2
panorama_B91678E7_B3BE_D61A_41C1_318284868C43.label = Vroege middeleeuwen: tasten in het duister 3
photo_85B15BCF_BF32_CED4_41D2_5FBB683E3E6E.label = beerput dirk wollaert met nrs low
album_FF89F0C4_BFD5_5AD4_41A6_273ABD0BF6EE_0.label = beerput dirk wollaert met nrs low
photo_A0FB6C71_BD4F_49CF_41C2_C88F73300C56.label = bekers spelaan
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_5.label = bladspits
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_6.label = boordschrabber
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_4.label = chips
video_EFCFC2A1_C250_6F8E_41DA_DEF4D92869B5.label = doorgrond geen muziek
panorama_DCC437B7_C39B_2BBA_41C8_25FFADFCBB69.label = einde
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_9.label = fragment en afslag
video_EC591980_C250_5D8E_41D8_CC1A80B779A6.label = grafcirkel geen muziek
album_AE8986DC_BD3F_C6F4_41CA_EFFCD6CAB291.label = ijzertijd sieraden
panorama_DD6D6787_C3AE_EC59_41A0_1455A1BFB525.label = introductie
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_1.label = kling Tienen
photo_F4C3E301_BFD3_3F4F_41C0_B2F60397DC48.label = kruisboog dirk wollaert
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_8.label = microliet
album_F4F79167_BF36_DBD4_41B0_754A1A579AA2.label = militair links
album_F2F6B088_BF33_395D_41D2_00EF97DEAE76.label = militair rechts
photo_8424386C_BF52_C9D4_41D4_94F6C35EBAC7.label = pentagrampot
album_F486F22A_BFD3_795C_41C0_8603E6814DB5.label = platteland
album_83C428D3_BFCD_4ACC_41E1_9597C9221FE1.label = platteland devotie
album_834765F5_BFD7_3AB4_41D9_6F8714ACE92C.label = platteland handel
album_F5892653_BFCD_39F3_41D3_A001D0248DD3.label = platteland shelter
album_90D4C217_B4D9_5A3B_41C4_ACE94A0B8881.label = prehistorie vitrine achterwand
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_7.label = refit kern
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170_3.label = schrabber muschelkalk
video_F2615BE7_BF35_4ED4_41DC_9C11517EED9E.label = shelter HR[0000-2400]_1
video_F6F13B17_C270_BEB2_41B7_8F810C519EB5.label = shelter geen muziek
album_9567BD81_BF75_4B4C_41DE_0C7290FB47DE_1.label = spelletjes met nrslow
album_F6CCB5D1_BFCE_FACF_41E0_D659E135E363.label = stad beerput
album_FF89F0C4_BFD5_5AD4_41A6_273ABD0BF6EE.label = stad beerput
album_FDF77D26_BFD5_4B54_4187_FBA9D034BCFC.label = stad beerput vitrine
album_FDFAA296_BFF5_5974_41E2_F9CCF03558B3.label = stad herberg haard
album_F61DA9C2_BFF2_CACC_41CC_24E4FABA70C0.label = stad herberg tafel
album_818EBA2D_BFDD_C954_41E3_08F4438466D3.label = stad klooster kast
album_9567BD81_BF75_4B4C_41DE_0C7290FB47DE.label = stad spelen
panorama_B9178EF8_B3BB_CBF6_41CA_6ACBF169F5B5.label = toegang tentoonstelling
photo_84013907_BF4D_4B53_41D6_02BFFB9FBB6C.label = tonman
photo_A9E9C187_BD56_DB54_41D9_29760307675F.label = urne Dirk Wollaert
album_9DBCC60A_B4F9_DA15_41DF_9B7B902C8393.label = vitrine bronstijd
album_A92DD4D1_BD4E_FACC_41E7_78550F250A64.label = vitrine ijzertijd smidse
album_AA870724_B3D9_3A1D_41D9_5A08C03E6170.label = vitrine prehistorie
photo_8467E5A1_BF4F_5B4C_41C8_340D49CF51F1.label = volle me dirk wollaert
photo_AEC11E43_BD55_49D3_41D6_8D64D7848110.label = vondsten lede Dirk Wollaert
album_82BAFF16_BF3F_4774_41E0_0A027AA9EB92.label = vroege ME vitrine
video_9C4A86A2_B4CB_3A1A_41B3_ABD862D9D83E.label = zzz 3D Grafcirkel
### Video
videolevel_0F1F98EA_1C24_5E53_4191_A8D3E77A9EA0.url = media/video_93EA3FAF_BF4D_4753_41C4_F1389132AA1C_nl.mp4
videolevel_0F1F98EA_1C24_5E53_4191_A8D3E77A9EA0.posterURL = media/video_93EA3FAF_BF4D_4753_41C4_F1389132AA1C_poster_nl.jpg
videolevel_0F231876_1C24_5E33_41B8_46327AF8AA1C.url = media/video_9C4A86A2_B4CB_3A1A_41B3_ABD862D9D83E_nl.mp4
videolevel_0F231876_1C24_5E33_41B8_46327AF8AA1C.posterURL = media/video_9C4A86A2_B4CB_3A1A_41B3_ABD862D9D83E_poster_nl.jpg
videolevel_0F26F7FC_1C24_5236_4186_82CE9521E395.url = media/video_BC590522_B3C9_5E1A_41DC_51B247FB847B_nl.mp4
videolevel_0F26F7FC_1C24_5236_4186_82CE9521E395.posterURL = media/video_BC590522_B3C9_5E1A_41DC_51B247FB847B_poster_nl.jpg
videolevel_0F11CA49_1C24_5251_41B9_80FB6CFEF46B.url = media/video_EC591980_C250_5D8E_41D8_CC1A80B779A6_nl.mp4
videolevel_0F11CA49_1C24_5251_41B9_80FB6CFEF46B.posterURL = media/video_EC591980_C250_5D8E_41D8_CC1A80B779A6_poster_nl.jpg
videolevel_0F14B9D4_1C24_5E77_41A4_076591AD9D59.url = media/video_EFCFC2A1_C250_6F8E_41DA_DEF4D92869B5_nl.mp4
videolevel_0F14B9D4_1C24_5E77_41A4_076591AD9D59.posterURL = media/video_EFCFC2A1_C250_6F8E_41DA_DEF4D92869B5_poster_nl.jpg
videolevel_0F18195F_1C24_5E72_41A4_EF43A6735023.url = media/video_F2615BE7_BF35_4ED4_41DC_9C11517EED9E_nl.mp4
videolevel_0F18195F_1C24_5E72_41A4_EF43A6735023.posterURL = media/video_F2615BE7_BF35_4ED4_41DC_9C11517EED9E_poster_nl.jpg
videolevel_0F0D1ABE_1C24_5232_41B4_0818F23C9010.url = media/video_F6F13B17_C270_BEB2_41B7_8F810C519EB5_nl.m3u8
videolevel_0EED9D91_1C5C_56CE_4199_C85AA5C95FBD.url = media/video_F6F13B17_C270_BEB2_41B7_8F810C519EB5_nl.mp4
videolevel_0F0D1ABE_1C24_5232_41B4_0818F23C9010.posterURL = media/video_F6F13B17_C270_BEB2_41B7_8F810C519EB5_poster_nl.jpg
videolevel_0EED9D91_1C5C_56CE_4199_C85AA5C95FBD.posterURL = media/video_F6F13B17_C270_BEB2_41B7_8F810C519EB5_poster_nl.jpg
### Video Subtitles
## Popup
### Body
htmlText_9B407196_BF32_FB74_41E0_CD8BBEE77B10.html =
htmlText_976165A3_B4C9_5E1A_41E5_09079798EB87.html =
htmlText_91C68C3F_B4DB_CE6A_41E2_ABA7395C3B73.html =
htmlText_F04A7BA8_BF4D_CF5D_41E6_0A972F31CF23.html =
htmlText_A1991E74_BD35_49B4_41E3_1863247E491F.html =
htmlText_F168CF0E_BF4D_4754_41D0_ED96E9B27900.html =
htmlText_96FAD1AE_BF73_3B54_41BF_3CDA492C6A43.html =
htmlText_F3FF8C51_BF32_C9CF_41D8_C7822C0A081E.html =
htmlText_9F72CD9F_B4C9_4E2B_41D1_8E90467FB892.html =
htmlText_A8A271D2_BD37_3ACC_41D8_657DAC5226AC.html =
htmlText_769748DF_6DB9_88C1_41C5_DF800A3CE598.html =
htmlText_F659E6A6_BFF5_3954_41E0_61C068209FAE.html =
htmlText_A2354298_BD56_F97C_41D1_C80F4B8AC111.html =
htmlText_94A3D22E_BF7F_5955_41D9_2AE155317918.html =
htmlText_A0B7C21F_BDD3_F974_41B9_FC7BA56E5BAD.html =
htmlText_A839C482_BD3D_D94C_41D1_C72712048EBA.html =
htmlText_9A693CF8_BEF7_CABC_41A3_7632B1BC5540.html =
htmlText_99431605_BF57_5954_41D4_E53B39EA1838.html =
htmlText_9DD446D7_BED5_46F4_41BC_4D047E06B460.html =
htmlText_A609739F_BDDD_5F73_41B8_E34A8130C60E.html =
htmlText_ACBD43D5_BD55_5EF4_41E3_BD2633571DC3.html = In het midden van de grootste grafcirkel (1.900-1.600 v.Chr.) vinden de archeologen een klein crematiegraf, een eenvoudige kuil in de bodem. De grootte ervan staat in schril contrast met de enorme omvang van het grafmonument dat errond is opgericht. Onderaan het graf liggen overblijfselen van de brandstapel: houtskool en kleine stukjes verbrand menselijk bot. Daarboven ligt een grotere hoop verbrand bot. De nabestaanden verzamelden de botresten in een pakje van organisch materiaal, wellicht een lederen zakje, en plaatsten het in het graf. Dit organisch materiaal is mettertijd vergaan, enkel het hoopje verbrand bot bleef over.
De studie van de botresten vertelt ons meer over de overledene. In totaal is slechts 844 gram bot aangetroffen, ongeveer de helft van wat we bij een normaal gebouwd persoon mogen verwachten. Waarschijnlijk is niet al het bot van de overledene meegegeven in het graf. Het bot is bovendien in kleine stukjes gebroken, waardoor het geslacht niet meer te bepalen is. We weten wel dat het gaat om één volwassen persoon.
Achter rechts: Tuitpot in roodbeschilderd aardewerk uit het Rijnland (1 000 – 1 100 n.Chr.), Erembodegem Zuid IV
Achter links: Kogelpot in grijs aardewerk met radstempelversiering (900 – 1 100 n.Chr.), Erembodegem Zuid IV
Voorgrond rechts: IJzeren koutermes, 900 – 1000 n.Chr., Ronse De Stadstuin
Midden: Twee ijzeren ploegscharen, 900 – 1000 n.Chr., Ronse De Stadstuin
©Dirk Wollaert
Belangrijke gebeurtenissen in een mensenleven gaan, in het verleden net zoals nu, vaak gepaard met feesten of rituelen. Een woning bouwen of verlaten is zo een gebeurtenis. Soms laten rituelen sporen na in de ondergrond. Ze worden bouwoffers of verlatingsoffers genoemd. Dit fenomeen kent een piek in de vroege ijzertijd, maar komt ook voor in de late bronstijd en in de Romeinse periode. Er bestaan verschillende variaties en vaak lijkt vuur een belangrijke rol te spelen.
De inhoud van deze kuil is afkomstig uit de Siesegemkouter in Aalst. Het zijn de resten van een feestmaal tussen 980 en 830 voor Christus. Op het menu zien we onder meer rund en varken. Na de maaltijd worden de botresten verbrand en begraven. Ook resten van het huis en de huisraad worden verbrijzeld en mee begraven. Archeologen vonden meer dan 1.300 scherven aardewerk, verschillende stukken van maalstenen, een spinschijfje en meer dan 5 kilogram sterk verbrand dierlijk bot. We vermoeden dat de bewoners feest vierden omdat ze het huis gingen verlaten of slopen na de bouw van een nieuw huis.
Het aardewerk toont typische vormen voor de late bronstijd (1.100-800 v.Chr.) zoals oorkommen, schalen, voorraadpotten en versierde potten.
Belangrijke gebeurtenissen in een mensenleven gaan, in het verleden net zoals nu, vaak gepaard met feesten of rituelen. Een woning bouwen of verlaten is zo een gebeurtenis. Soms laten rituelen sporen na in de ondergrond. Ze worden bouwoffers of verlatingsoffers genoemd. Dit fenomeen kent een piek in de vroege ijzertijd, maar komt ook voor in de late bronstijd en in de Romeinse periode. Er bestaan verschillende variaties en vaak lijkt vuur een belangrijke rol te spelen.
De inhoud van deze kuil is afkomstig uit de Siesegemkouter in Aalst. Het zijn de resten van een feestmaal tussen 980 en 830 voor Christus. Op het menu zien we onder meer rund en varken. Na de maaltijd worden de botresten verbrand en begraven. Ook resten van het huis en de huisraad worden verbrijzeld en mee begraven. Archeologen vonden meer dan 1.300 scherven aardewerk, verschillende stukken van maalstenen, een spinschijfje en meer dan 5 kilogram sterk verbrand dierlijk bot. We vermoeden dat de bewoners feest vierden omdat ze het huis gingen verlaten of slopen na de bouw van een nieuw huis.
Het aardewerk toont typische vormen voor de late bronstijd (1.100-800 v.Chr.) zoals oorkommen, schalen, voorraadpotten en versierde potten.
De ligging van de nederzetting te Leeuwergem is niet zomaar gekozen. Over de site kronkelt een aarden wegel die noordwaarts aansluit op de weg van Boulogne naar Keulen. Langs deze wegel ontstaat in de 2de eeuw na Christus een dorpje met boerenerven die gedurende generaties de thuis zijn van enkele families. Elk erf bestaat uit een paar huizen met een gracht errond. De huizen zijn geen grote, luxueuze gebouwen maar kleine, bescheiden woningen uit hout en aarde.
Rond de nederzetting ligt de wereld van de doden. De begraafplaats telt meer dan 40 crematiegraven. Een aantal liggen afgezonderd in de velden, andere vormen groepjes, waarschijnlijk kleine familiegrafvelden.
Het dorpje bestaat uitsluitend uit houten woningen, ze zijn een evolutie van de manier van bouwen in de ijzertijd. De vele vondsten tonen echter de Romeinse levenswijze van de bewoners. Sinds de verovering door Caesar ontwikkelt deze Gallo-Romeinse maatschappij zich langzaam in onze streken. In de loop van de 2de eeuw na Christus komt ze tot een hoogtepunt.
De overblijfselen van een prehistorisch jachtkamp van rond 11.000 voor Christus vertellen ons hoe de mens op het einde van de laatste ijstijd leeft.
Jagers-verzamelaars maken er wapens ter voorbereiding van de jacht op rondtrekkende dieren. De ligging van het kamp, in een natuurlijke flessenhals tussen de Schelde en de Kluisberg is goed gekozen. Door de dieren hier op te wachten, vergroten de jagers hun kansen op een geslaagde jachtpartij.
In het kamp ligt een haard van ijzerzandstenen waarrond vuursteen (silex) bewerkt werd. De gebruikte steensoorten leren ons hoe de jager-verzamelaar zich door het landschap verplaatst. Hij legt niet alleen grote afstanden af om rondtrekkende kuddes te volgen, maar ook om grondstoffen voor werktuigen te verzamelen. Hij weet perfect waar hij grondstoffen, voedsel of water kan vinden. Soms wisselt hij materiaal uit met andere groepen jagers. Het ongerepte landschap beïnvloedt zijn dagelijks leven.
De typische werktuigen waarmee de eerste landbouwers de bossen rooien om akkers aan te leggen zijn de gepolijste bijl en dissel. Ze worden gemaakt uit mijnsilex, een vuursteen uit de ondergrondse mijnen in Henegouwen en Noord-Frankrijk. De kwaliteit van deze vuursteen moest heel hoog zijn om niet te breken tijdens het bewerken van de boomstammen.
Een tweede kenmerkend voorwerp uit deze periode is de pijlpunt uit vuursteen. In de loop van het neolithicum (5.300-2.000 v.Chr.) worden deze pijlpunten steeds fijner afgewerkt om te jagen op kleiner wild. De jacht blijft immers nog lang een belangrijke aanvulling op het dieet van de neolithische bevolking.
De vele archeologische vondsten te Leeuwergem Spelaan vertellen ons over het dagelijkse reilen en zeilen in de nederzetting. We vinden gebruiksvoorwerpen zoals potten in aardewerk, werktuigen, kledijonderdelen, munten en bouwmateriaal. Sommige zaken stralen duidelijk luxe uit. Ze tonen hoe de bewoners zich te goed doen aan de typisch mediterrane leef- en eetgewoontes. Veel voorwerpen zijn geïmporteerd uit verschillende delen van het Romeinse Rijk, zoals het huidige Frankrijk, Duitsland en Spanje. Zo haalt men onder andere olijfolie in grote amforen vanuit Zuid-Spanje, deze overbruggen een afstand van meer dan 2.000 km tot Leeuwergem. Dit toont hoe zelfs een klein dorpje deel uitmaakt van het grote handelsnetwerk binnen het Romeinse Rijk. De nabijheid van vicus te Velzeke speelt hierin wellicht een niet te onderschatten rol als draaischijf voor de lokale economie.
Depositie van een wetsteen in een funderingskuil van een Romeins huis te Ruien Rosalinde. De wetsteen verwijst naar het slijpen van een zeis, en symboliseert op die manier vruchtbaarheid.
© Solva
Deze 19de-eeuwse ploeg geeft een goed idee hoe de middeleeuwse ploeg van Spillegem er kan uitgezien hebben. De houten ploeg heeft een metalen koutermes, schaar en rister. Ze zijn bevestigd aan de houten ploegboom. Het koutermes snijdt verticaal door de grond, de schaar horizontaal. Het rister keert de aarde om. Achteraan eindigt de staart in een haaks en opstaand handvat met een trekregelaar. Hiermee kan de boer de breedte van de ploegvoor bijsturen. Ossen of paarden trekken de ploeg voort.
De Pinte, 1880-1940, Collectie Bulskampveld, ©Centrum voor Agrarische Geschiedenis.
Deze complete maalsteen bevindt zich op de bodem van een paalkuil (2de eeuw n.Chr.) van een van de huizen te Leeuwergem Spelaan. Een maalsteen gebruikt men om graan te verwerken en is dus rechtstreeks aan de oogst en de landbouw te linken. Het bewust begraven van de maalsteen in de fundering van het gebouw, wijst op een bouwoffer. © Solva
Deze eigenaardige vondst kwam aan het licht op de Markt van Oudenaarde. In een ton vonden archeologen een goed bewaard skelet van een man, buiten de begraafplaats van de Sint-Walburgakerk. De man leefde in de tweede helft van de 11de of het begin van de 12de eeuw. De man was ongeveer 1,78 m lang en tussen de 40 en 55 jaar oud. Slijtage op de borstwervels getuigt van een zwaar leven, maar het skelet toont geen sporen van geweld. Het is nog steeds gissen naar het levenseinde van de man. In deze periode is het zeer ongebruikelijk dat overledenen niet op het kerkhof worden begraven, maar erbuiten. De beenderen liggen bovendien deels door elkaar. Waarschijnlijk is de ton dus nog eens verplaatst vooraleer ze definitief begraven is.
Deze haard stond in de kelder van een woning naast het oude vleeshuis op de Markt van Oudenaarde. De woning is gebouwd in de 15de en afgebroken in de 17de eeuw. Op de haardwangen staat het beeld van een man en een vrouw. Volgens hun haardracht dateren de beelden uit de late 14de eeuw, een stuk ouder dan het gebouw waarin ze gevonden zijn. Het kroontje toont dat het hooggeplaatste figuren waren: een koninklijke familie of mensen van rijke adel.
Deze opstelling toont hoe het urnengraf er kan hebben uitgezien voor het begraven is. Bij dit graftype maakt men een kuil in de grond, al dan niet voorzien van een bekisting, waarin men verschillende onverbrande potten zet. Het is opvallend dat in veel van deze graven geen bot van de overledene ligt. Het zijn steeds cenotafen of ‘lege’ graven. Ze vormen dus eerder een symbolisch graf, ter nagedachtenis van de overledene.
Bij de opgraving te Ronse Pont West zijn twee dergelijke grafveldjes terug gevonden uit de 1ste eeuw na Christus. Dit graf is het best bewaard, en dateert uit het einde van de 1ste eeuw na Christus.
In de kuil zijn er ruimtes waar geen vaatwerk staat. Op deze plekken hebben vergankelijke materialen gestaan zoals manden met broden, en ook op de borden is voedsel meegegeven. Op de bodem van het bovenste bord lag een groot fragment verbrand bot, waarschijnlijk van een varken.
Dit graf bestaat uit:
-een lokale imitatie van een terra sigillata kom (Drag. 37) met een guillochis versiering (= Deru B28)
-terra nigra beker (Holwerda 27), met deksel in handgevormd aardewerk met groeflijnversiering
-kookpot in gereduceerd handgevormd nagedraaid aardewerk
-bord terra nigra Holwerda 81
-handgevormd bord met radstempel
-twee bronzen fibulae (mantelspeld)
-resten van 2 ijzeren fibulae (mantelspeld)
-twee metalen staafjes
-enkele objecten in verbrande leem
-een kraal
Deze ovale ringsteen of gem lag in een Romeins crematiegraf uit de 2de eeuw na Christus in Sint-Maria-Lierde Wolfsveld. Hij versierde ooit de metalen ring van de overledene. Op de steen staat een gevleugelde Eros, de god van de liefde. Met zijn linkerhand raakt Eros de achterzijde van het hoofd van een herme, een vierkante pijler waarop meestal het hoofd van Hermes staat. Hermes is de god van de handel en de boodschapper van de goden. Een herme is een afbakeningspaal of richtingaanwijzer met een rituele betekenis. Op de ringsteen uit Lierde staat aan de basis van de herme een gans die zijn nek uitstrekt naar Eros.
Dit beeld is een gekend Grieks motief uit de 2de eeuw voor Christus. De gem zelf dateren is moeilijk. De kwaliteit van de steen en het thema wijzen in de richting van 50 voor Christus tot 10 na Christus toen thema’s uit de Griekse traditie in de mode waren in mediterrane ateliers. Misschien is de ring een erfstuk of kwam hij via handelscontacten uit het Middellandse Zeegebied in het noorden terecht.
Deze pot komt uit een waterput in Wortegem en dateert tussen 750–900 n.Chr. De pot is er achtergelaten als offer. De vijfpuntige ster of pentagram dat op de bodem van de pot is aangebracht is een bijzonder teken. Dit heeft niets te maken met hekserij of duivelse krachten. Een pentagram stond vroeger symbool voor perfect evenwicht, net zoals de gulden snede. De vijf punten verwijzen naar ‘het idee’: de elementen water, aarde, vuur, lucht en ether. Later vertalen de christenen dit naar de vijf wonden van Christus. Het pentagram is dus niet per se heidens of antichristelijk. Waarschijnlijk worstelen de boeren uit Wortegem op dat moment met de overgang van de vertrouwde voorchristelijke rituelen naar de christelijke symboliek met haar eigen gebeden en sacramenten. Deze pot verenigt twee werelden: een heidens offer, maar met verwijzing naar Christus. ©Dirk Wollaert
Deze volledige potten zijn waarschijnlijk in de gracht gelegd om een gunst af te smeken bij de goden (50 v.Chr.- 50 n.Chr.), Ruien Rosalinde. © Solva
Direct na de jacht verwerken de jagers het kadaver. De jagers uit Ruien laten niets ongebruikt van een gedood rendier! Organen zoals de hersenen en de maag worden onmiddellijk opgegeten. Vooral de maaginhoud is een ware delicatesse met veel vitamines en voedingstoffen. De jagers villen het rendier en schrapen het vlees zorgvuldig van de botten. Ze drogen het vlees om het langer te bewaren. Ze schrapen het vet van de huiden en laten ze drogen in de wind. Van de gedroogde huiden maken ze kledij en tenten. De darmen en de pezen worden verwerkt tot naaigaren en touw. Van de botten en het gewei maken ze harpoenen en naalden.
Dit deels opengewerkt model op schaal 1/20 toont een Romeins houten huis in Leeuwergem Spelaan uit de 2de eeuw n.Chr. tijdens de verschillende bouwfasen. Door de ondergrondse archeologische sporen kunnen we reconstrueren hoe zo’n gebouw er bovengronds uitziet. Naar huidige normen zijn de huizen vrij klein, ongeveer 8 bij 5 meter.
Een houten constructie vormt het geraamte van het gebouw. Massieve houten palen ondersteunen het dak dat gemaakt is van pannen of stro. Een kleine gracht langs het gebouw voert het regenwater af dat van het dak loopt. De wanden tussen de houten palen zijn opgevuld met vlechtwerk en afgestreken met leem. Dat er flink wat arbeid komt kijken bij de bouw van deze huizen staat vast. Behalve het kappen en bewerken van de boomstammen is er veel leem nodig om de muren te vormen. Vlakbij de huizen te Leeuwergem liggen imposante putten van soms meer dan 6 meter diep. Hier werd leem uit de bodem gehaald, een gevaarlijk maar noodzakelijk karwei.
©Hannes Van Crombrugge. Realisatie en aanpassingen: Marc Cherretté
Dit skelet lag in een afvalkuil op het marktplein van Sint-Lievens-Houtem. Het bijna volledig bewaarde skelet is van een aap: een resusaap (Macaca mulatta) ofwel een Java-aap (Macaca fascicularis). Resusapen komen voor in Oost-Azië, van Afghanistan tot Vietnam. Java-apen zijn afkomstig uit Zuidoost-Azië, onder meer de Filipijnen, Indonesië of Maleisië. Deze aap legde dus een hele weg af!
Het vrouwtje was ongeveer 4 jaar oud toen het overleed na een zwaar leven. Ze had een krom been door een slecht geheelde breuk, een afgeknipte staart, een sterk vervormde bovenarm en sporen van ondervoeding. Waarschijnlijk verzeilde ze hier met rondtrekkende artiesten die de jaarmarkten afschuimden met exotische dieren. Deze aap dateert uit de tweede helft van de 17de of uit de 18de eeuw.
Grafurne uit de vroege ijzertijd (800-450 v.Chr.), gevonden te Leeuwergem Spelaan. Ze maakt deel uit van een kleine begraafplaats. In de urne zaten de gecremeerde resten van een minderjarige persoon. Slechts een deel van het skelet (104 gram) is meegegeven in de urne. ©Dirk Wollaert
Handgevormde pot, 200 – 57 v.Chr., Ruien Rosalinde
Ribbelkom met stralenpatroon aan binnenzijde 3de – 2de v.Chr., Ruien Rosalinde
Kookpot met indrukken op de schouder, 50 v.Chr. – 100 n.Chr., Ruien Rosalinde
Kookpot met spadelindrukken op de schouder, 50 v.Chr. – 100 n.Chr., Ruien Rosalinde
Handgevormde pot met nageltopindrukken op schouder : 50 v.Chr. – 100 n.Chr., Ruien Rosalinde
Huisraad uit de 4de eeuw v.Chr. uit Lede Kleine Kouterrede. ©Dirk Wollaert
In Ronse Pont West en Kruishoutem Containerpark zien we hoe de nederzettingen van ontginners evolueren naar het landschap van vandaag.
In Kruishoutem vonden de archeologen enkele gebouwen uit de 10de en 11de eeuw op een ovalen erf, rondom begrensd door een gracht. In de loop van de 12de en 13de eeuw bakent men de gronden rechthoekig af, gericht op de huidige Sint-Elooiskeerstraat. Hetzelfde is te zien in Ronse. In de tweede helft van de 10de eeuw sticht men een ovaalvormig erf met een woonhuis en een gracht errond. In de loop van de 12de eeuw evolueert dit naar rechthoekige percelen georiënteerd op de huidige Oude Pontstraat. Net zoals in Kruishoutem vinden ook in Ronse de hedendaagse straten en bijhorend landschap hun oorsprong bijna 1.000 jaar geleden.
In de begrenzende gracht rond een van de boerderijen te Leeuwergem Spelaan is een verzameling van 11 bekertjes gevonden. Het gaat om kleine – soms miniatuur – drinkbekers in aardewerk. Archeologen ontdekken dergelijke potjes meestal in een religieuze sfeer, vaak in offerkuilen of favissae vlakbij Gallo-Romeinse tempels. Onderzoekers linken deze bekertjes met pleng- of drankoffers, een ritueel waarbij men doorgaans een drank zoals wijn of bier ter ere van een bepaalde godheid uitgiet. Misschien is dit ook het geval te Leeuwergem? De gracht waarin de drinkbekers gevonden zijn, vormt de scheiding tussen de boerderij en de buitenwereld. Romeinse auteurs vermelden het bestaan van rituelen rond bepaalde grenzen en hun onschendbaarheid.
Drinkbekers in handgevormd aardewerk (70-250 n.Chr.), Leeuwergem Spelaan. ©Dirk Wollaert
In de late middeleeuwen beheerst het christendom het leven. Men vereert heiligen en onderneemt bedevaarten. Deze tochten zorgen ervoor dat veel mensen vanuit Vlaanderen op reis gaan naar bijvoorbeeld Rome of Jeruzalem. Ook in deze streek zijn er bedevaarten. Zo komen er ook talrijke mensen naar Lede (Maria), Ninove (Sint-Cornelius), Geraardsbergen (Adrianus), Sint-Lievens-Houtem (Sint-Lieven) en Ronse (Sint-Hermes).
Soms krijgt de reiziger op bedevaart een kenteken of pelgrimsinsigne om op de kleding te spelden. In deze periode worden ook eenvoudige huisaltaren meer gebruikt. Bijvoorbeeld met een beeldje van Maria in hout, terracotta of pijpaarde.
In de loop van de ijzertijd wijzigt niet alleen de manier waarop de mensen het landschap rond de boerderijen inrichten, ook de boerderijen zélf veranderen sterk.
De gebouwen uit de vroege ijzertijd (800-450 v.Chr.) te Ronse Pont West zijn net als in de bronstijd gefundeerd met houten palen. De palen staan ofwel in afzonderlijke gegraven kuilen ofwel in een diepe funderingssleuf of standgreppel die de volledige omtrek van het huis omvat. Het zijn steeds rechthoekige gebouwen die met hun korte zijde naar het westen staan. Waarschijnlijk heeft dit met de wind te maken: een houten huis ondergaat minder impact van de wind als het in het verlengde staat van de meest voorkomende windrichting.
In de late ijzertijd (450-57 v.Chr.) ontstaat een nieuw type huis: het portiekgebouw. Het is vierkant en heeft op de hoeken vier diep gefundeerde houten palen met daarbuiten aan één zijde twee palen die een portiek vormen. Vanaf de late ijzertijd tot de vroeg-Romeinse periode komen deze huizen in heel Noordwest-Europa voor: van Normandië tot Bohemen.
In de loop van de laatste 1.000 jaar voor Christus drukt de mens steeds meer zijn stempel op het landschap. Tijdens de vroege ijzertijd (800-450 v.Chr.) bestaat een nederzetting in onze streken uit niet meer dan enkele kleine houten huizen en graanschuurtjes. Het zijn ‘open’ boerderijen zonder duidelijke omheining.
Omstreeks het midden van de 5de eeuw v.Chr. verandert dit. De mens begint het landschap nadrukkelijker te organiseren en op te delen in kavels. Rond de woonplaatsen graven de boeren grachten die de grens vormen tussen de eigenlijke nederzetting en de buitenwereld. Zo ontstaan aparte percelen van boerderijen met een afgescheiden woonerf en aangrenzend akkerland. Stilaan krijgt de verkaveling van het landschap vorm. Volgens sommige onderzoekers illustreert dit het groeiend belang van privaat grondbezit.
De evolutie naar een verkaveld landschap is duidelijk te zien bij de opgravingen in Ronse Pont West en Ruien Rosalinde.
In de middeleeuwse stad werken de ambachtslieden als kleine zelfstandige of in dienst van een handelaar. Ze verenigen zich in gilden of ambachten en wonen en werken in dezelfde straat of wijk. Dezelfde families blijven er eeuwenlang actief. Onderzoekers vinden niet alleen hun producten terug, maar meestal ook het afval dat ze geproduceerd hebben. Of de werktuigen die ze voor hun ambacht gebruikten.
In een middeleeuwse drenkpoel op de Hopmarkt in Aalst zijn een aantal kruisboogpijlen en stukken elandgewei gevonden. Ze komen uit het atelier van kruisboogmaker Christoffels Jans dat in 2005 opgegraven werd door het Agentschap Onroerend Erfgoed. Hij woonde tussen 1489 en 1498 op de hoek van de Veemarkt en het vroegere Korte Sint-Jorisstraatje. Het gewei werd gebruikt om een composietkruisboog te maken. In de poel ligt het afval van dat proces. De composietkruisboog verschijnt in de 13de eeuw door contacten met het Oosten tijdens de kruistochten. ©Dirk Wollaert
In onze streken is het tijdens het grootste deel van de Romeinse periode de gewoonte om de doden te verbranden op een brandstapel. Na het uitdoven, verzamelt men de verbrande botresten en de houtskool in een kuil of brandrestengraf. Als de verbrande botten in een pot zitten, spreekt men van een urnegraf. Vaak begraaft men slechts een symbolisch deeltje van de botresten. De dode krijgt meestal giften mee voor de reis naar het hiernamaals: potten gevuld met voedsel en drank of een munt om de overtocht naar het dodenrijk te betalen. De graven liggen steeds verspreid rondom de nederzetting. Soms vormen ze kleine groepen, waarschijnlijk familiegrafveldjes.
Lange tijd was houtbouw de enige wijze van bouwen in onze streken. De bronstijdboeren bouwen houten huizen volgens een vast patroon. Een goed voorbeeld vind je in de huizen van Ronse Pont West en Aalst Rozendreef. Hoewel ze op meer dan 50 km van elkaar zijn gevonden, lijken ze erg op elkaar. Zowel de oriëntatie en de grootte van de gebouwen als de tussenafstand van de palen waaruit ze zijn opgetrokken, komen exact overeen.
De gebouwen hebben een noordwest-zuidoost oriëntatie, wat heel kenmerkend is voor een huis in deze regio tijdens de midden-bronstijd A (1.800 v.Chr. – 1.500 v.Chr.). Ook de afgeronde zijde aan de noordwestelijke kant kenmerkt deze gebouwen. Ze stonden waarschijnlijk met de afgeronde zijde georiënteerd in de richting van de overheersende wind in deze periode, die uit het noordwesten kwam.
De sterke overeenkomsten geven ons een idee hoe een huis rond 1.500 v.Chr. gebouwd werd. We weten niet of deze manier van bouwen eigen was aan bepaalde personen, families of stammen.
Om de hygiënische omstandigheden te verbeteren, krijgen de huizen in de steden vanaf de late middeleeuwen beerputten. Eerst zijn het kuilen in de grond, soms verstevigd met hout. Al vrij snel maakt men deze constructies in baksteen.
In de beerputten belanden niet alleen menselijke uitwerpselen: ook het afval uit de keuken, gebroken huisraad of toevallig verloren voorwerpen komen erin terecht. De inhoud leert ons dus heel wat over de toenmalige bewoners.
Deze beerput lag op het achtererf van een woning in de straat Tussenbruggen in Oudenaarde. De beerput was in gebruik van 1550 tot 1675. Tijdens deze periode is de beerput meerdere keren geleegd, maar waarschijnlijk nooit helemaal. Daardoor bleven er steeds oudere voorwerpen in de beerput liggen.
In de 17de eeuw woonden er in het huis achtereenvolgens een koopman, een schepen en een priester. En dat waren geen arme mensen. Dit blijkt uit de vondsten uit de beerput: zowel de gebruiksvoorwerpen als de plantenresten bewijzen dat er inderdaad welstellende personen hebben gewoond. Er is een brede waaier aan voedingsmiddelen teruggevonden, waaronder voor die tijd enkele exclusieve: rijst, peper, chilipeper en komkommer. Foto ©Dirk Wollaert
1 Kom in rood aardewerk, 17de eeuw;
2 Kan in steengoed uit Bouffioulx, 1550 – 1650 n.Chr.;
3 Kan in Rijnlands steengoed, 1475 – 1550 n.Chr.;
4 Bord in rood aardewerk, 16de-17de eeuw;
5 & 6 Papkom in rood aardewerk, 17de eeuw;
7 Wig in ijzer, 1600 – 1750 n.Chr.;
8 Papkom in rood aardewerk versierd met witte en groene sliblijnen en sgraffito (buste), 17de eeuw;
9 Voorraadpot in Rijnlands steengoed, 17de eeuw;
10 Mechanisme van een geweer, 17de eeuw;
11 Bord in rood aardewerk, versierd met witte en groene sliblijnen en sgraffito, 1650 – 1700 n.Chr.;
12 Voorraadpot in rood aardewerk, 17de eeuw;
13 Teil in rood aardewerk, 17de eeuw;
14 Kruik in Rijnlands; steengoed, 1675 – 1750 n.Chr.
15 Kanonskogel in ijzer, 17de eeuw;
16 Kan in Rijnlands steengoed, 1550 – 1650 n.Chr.;
17 Bedpan in rood aardewerk, 18de eeuw;
18, 19 & 20 Kamerpot in rood aardewerk, 17de eeuw;
21 Kandelaar in rood aardewerk met witte sliblaag, 1675 – 1750 n.Chr.;
22 Kelkglas, 17de eeuw;
23 Vleugelglas, 1600 – 1650 n.Chr.;
24 Beker versierd met uitgetrokken glasdraad, 1550 – 1600 n.Chr.;
25 Vingerhoeden, 17de eeuw;
26 Rekenpenningen Nurenberg, 16de eeuw;
27 Kannetje in rood aardewerk, 1675 – 1750 n. Chr.
Op de site van Ninove Doorn Noord zijn twee zeer grote grafcirkels opgegraven. Ze liggen op de top van een uitgestrekte heuvelkam, wat hen extra zichtbaar maakt in het landschap. Volgens archeologen horen ze tot de oudste in onze gebieden. Ze dateren uit het finaal-neolithicum (2.500 – 2.000 v.Chr.).
De opbouw van één van de monumenten wijkt af van een klassieke grafheuvel. Binnenin de grootste gracht ligt een tweede, kleinere gracht met een diameter van ongeveer 8 meter. Het is mogelijk dat de grafheuvel in verschillende fasen is gebouwd of misschien gaat het om een heuvel met verschillende grachten en wallen eromheen. Ook de grafheuvels te Ninove blijven eeuwenlang in gebruik. Tot in de Romeinse periode begraaft men er mensen rondom de heuvels. Pas in de loop van de middeleeuwen verdwijnen ze voorgoed uit het landschap.
De archeologen van SOLVA laten één van de grafheuvels tijdelijk weer verrijzen door deze op dezelfde plaats na te maken. Zo zie je indrukwekkende omvang ervan. Deze 3D-opname toont het grafmonument tijdens de verschillende stadia van de opgraving.
Op een boogscheut van Ronse ligt een middeleeuwse nederzetting. Ze is rond 900 na Christus gesticht. Drie grote houten huizen staan op een rechthoekig erf met een gracht rond. De gracht wordt aan elke kant onderbroken als toegang. De bewoners leggen rond de nederzetting akkers en weiden aan.
In de loop van de 11de eeuw verdwijnt dit gehucht maar de toegangswegen blijven in gebruik. Eerst als holle wegen, daarna als voetwegels die aansluiten op de straten van vandaag. Het gebied rond de vroegere nederzetting vormde tot een aantal jaren geleden nog steeds open en onbebouwde gronden. Dit landschap vindt dus zijn oorsprong in de 10de eeuw en bleef maar liefst 11 eeuwen bewaard!
De westelijke toegang van het gehucht ligt in het verlengde van een voetwegel die recht naar het straatje Spillegem loopt. Vandaag leidt dit straatje naar de Grote Markt van Ronse. Het ‘-gem’-gedeelte van de naam Spillegem komt van het Germaanse ‘haim’ en betekent ‘woonplaats van’. De naam Spillegem verwijst dus naar een oudere nederzetting. De archeologen geloven dat ze hier de verdwenen nederzetting Spillegem hebben ontdekt.
Soms ontdekken archeologen in of rond een nederzetting bepaalde zaken die meer zijn dan zomaar weggegooid afval. Het gaat vaak om goed bewaarde voorwerpen die bewust aan de grond zijn toevertrouwd. Zo vinden we geregeld landbouwwerktuigen zoals slijpstenen of maalstenen in de fundering van een gebouw. Deze bouwoffers moeten de nederzetting een voorspoedige oogst en toekomst schenken. Gelijkaardige voorwerpen of potten in aardewerk in kuilen, grachten of waterputten staan dan weer in verband met het moment waarop de nederzetting verlaten is. Met deze verlatingsoffers dankt men de goden voor de welvaart die de bewoners hebben gekend.
Deze ‘speciale’ objecten zijn niet altijd makkelijk te verklaren omdat ze maar een deeltje zijn van een groter ritueel dat geen sporen in de grond nalaat. Ze bewijzen allicht het gunstig stemmen van de goden, geesten, voorouders en natuurelementen om de nederzetting en haar bewoners te beschermen en voorspoed te brengen.
Spelletjes spelen een belangrijke rol in de leefwereld van kinderen en volwassenen. Op archeologische sites vinden archeologen af en toe onderdelen van spelletjes. Sommige lijken op het speelgoed van vandaag. Andere zijn bijna vergeten volksspelletjes. Het zijn vaak wedstrijdspelen die een zekere handigheid, een fysieke of een intellectuele vaardigheid vereisten. Ook toneelvoorstellingen genoten veel bijval, en deze waren zeker niet altijd religieus van inslag!
Tijdens de 2de eeuw na Christus graaft men in Ronse Pont West grote langwerpige kuilen om klei te delven. Meestal dicht men deze putten met aarde die van elders komt. Sommige kuilen blijven lange tijd open liggen en vullen zich vanzelf op natuurlijke wijze. Zo ontstaan grote drassige plekken waarin mettertijd allerlei takken, bladeren en pollen belanden. Een studie van deze plantenresten in combinatie met radiokoolstofdatering geeft een goed beeld van de evolutie van het landschap doorheen de tijd.
De kuilen in Ronse Pont West tonen het effect van de bevolking op het landschap. In de 2de eeuw na Christus is deze plaats bewoond. Het aanwezige pollen wijst op een omgeving met amper bomen en veel landbouw. In de laat-Romeinse periode neemt de bewoning af en zien we de bomen en het struikgewas terugkeren. In de eerste helft van de 10de eeuw merken we net het omgekeerde: meer bewoning leidt tot het rooien van de bossen en de aanleg van akkerland en weiland.
Op andere plaatsen zoals in Wortegem blijft na de Romeinse periode het landschap open omdat er in de buurt mensen blijven wonen.
Tijdens de overgang van de laat-Romeinse tijd naar de vroege middeleeuwen in de 3de tot 5de eeuw na Christus verandert er veel op maatschappelijk en politiek vlak: de oude Romeinse structuren vallen weg, nieuwe heersers nemen hun plaats in.
Tussen ongeveer 225 en 275 na Christus verdwijnen zeer vele Romeinse nederzettingen in Zuid-Oost-Vlaanderen. Sommige Germaanse stammen steken de Rijn over en komen als hulptroepen in het Romeinse leger terecht. Later vestigen ze zich in de streek. Andere stammen gaan dan weer op rooftocht in de buurt. Het zijn onzekere tijden en het platteland loopt leeg. De mensen verhuizen naar steden, legerkampen of versterkte nederzettingen.
Hoewel in het zuiden van Oost-Vlaanderen de gebieden rondom de nederzettingen in cultuur blijven, zorgt de bevolkingsafname na de Romeinse periode ervoor dat veel akkers en weiden opnieuw plaats maken voor bossen. Onderzoek in Ronse en Wortegem toont hoe het landschap in de vroege middeleeuwen verandert.
Twee kruiken in rood aardewerk
18e eeuw
Wortegem Diepestraat © Dirk Wollaert
Vaak denkt men bij een huis met houten palen aan een ‘klassieke’ paalwoning waarvan de vloer hoog boven de grond of de waterspiegel ligt. Niets is minder waar. In streken zonder stenen in de natuurlijke bodem, gebruikt men houten palen en balken om een gebouw op te richten. Dit gebeurt volgens een regelmatig patroon van gegraven kuilen waar men de palen in zet. Door deze kuilen in kaart te brengen, kunnen archeologen de plattegrond van een gebouw achterhalen. Ze vinden enkel de fundering van het gebouw terug aangezien het toenmalige loopniveau doorgaans hetzelfde is als het hedendaagse en dus is verdwenen.
De houten palen dragen via een bovengrondse constructie het gewicht van het houten dak. De ruimtes tussen de palen vult men op met planken of vlechtwerk, ingestreken met leem. Vanaf de Romeinse periode gebruikt men als dakbedekking ook pannen of vergankelijke materialen zoals stro.
De basis van deze manier van bouwen met hout en leem blijft tot ver in de middeleeuwen in gebruik.
Van links naar rechts:
-Begraving in volle grond in een antropomorf graf.
-Begraving in een boomstamkist.
-Begraving in een kist.
Vanaf de 7de eeuw neemt de bevolking opnieuw toe. Een aanwijzing hiervoor zijn de vele Germaanse plaatsnamen die eindigen op ‘-gem’ (-haim), ‘-zele’ (-sali) of ‘-beke’ (baki). Ze duiden in deze periode een woonplaats aan. Vooral vanaf de 9de eeuw beginnen boerenfamilies en lokale heren opnieuw op grotere schaal bossen te kappen om er landbouwgrond van te maken.
Zo’n 7300 jaar geleden leren we in onze streken de landbouw uit het oosten van Europa kennen. Dit verandert het leven van de jager-verzamelaar drastisch. Gaandeweg neemt men de levensstijl van de landbouwers over. Voortaan wonen mensen op één plaats en hebben ze akkers en weiland nodig om voedsel en vee te kweken. Hiervoor gaan de boeren bossen kappen of platbranden. Voor het eerst zet de mens het landschap doelbewust naar zijn hand.
Deze ommekeer maakt de maatschappij geleidelijk aan complexer. Bovendien begint de mens vanaf het 3de millennium voor Christus metaal te bewerken en te verhandelen. Dit zorgt in West-Europa voor het ontstaan van grote handelsnetwerken. Sommige groepen gaan hierin belangrijke posities innemen en vormen zo een elite die meer macht verwerft.
Het groeiende sociale onderscheid uit zich onder meer in het begrafenisritueel: de belangrijkste personen zijn begraven in grote grafmonumenten die op hoge, zichtbare plaatsen liggen. Zo domineert de elite in en rond Ronse zelfs na hun dood het omliggende landschap.
Mauris aliquet neque quis libero consequat vestibulum. Donec lacinia consequat dolor viverra sagittis. Praesent consequat porttitor risus, eu condimentum nunc. Proin et velit ac sapien luctus efficitur egestas ac augue. Nunc dictum, augue eget eleifend interdum, quam libero imperdiet lectus, vel scelerisque turpis lectus vel ligula. Duis a porta sem. Maecenas sollicitudin nunc id risus fringilla, a pharetra orci iaculis. Aliquam turpis ligula, tincidunt sit amet consequat ac, imperdiet non dolor.
Grondplan tentoonstelling:
john doe
licensed real estate salesperson
Tlf.: +11 111 111 111
jhondoe@realestate.com
www.loremipsum.com
Mauris aliquet neque quis libero consequat vestibulum. Donec lacinia consequat dolor viverra sagittis. Praesent consequat porttitor risus, eu condimentum nunc. Proin et velit ac sapien luctus efficitur egestas ac augue. Nunc dictum, augue eget eleifend interdum, quam libero imperdiet lectus, vel scelerisque turpis lectus vel ligula. Duis a porta sem. Maecenas sollicitudin nunc id risus fringilla, a pharetra orci iaculis. Aliquam turpis ligula, tincidunt sit amet consequat ac, imperdiet non dolor.
___
locatie
Doolbosweg 2
9620 Zottegem
De tentoonstelling "landschap door.grond" vond plaats van ... tot ... in het Archeocentrum in Velzeke, Zottegem.
john doe
licensed real estate salesperson
Tlf.: +11 111 111 111
jhondoe@realestate.com
www.loremipsum.com
location
address line 1
address line 2
Mauris aliquet neque quis libero consequat vestibulum. Donec lacinia consequat dolor viverra sagittis. Praesent consequat porttitor risus, eu condimentum nunc. Proin et velit ac sapien luctus efficitur egestas ac augue. Nunc dictum, augue eget eleifend interdum, quam libero imperdiet lectus, vel scelerisque turpis lectus vel ligula. Duis a porta sem. Maecenas sollicitudin nunc id risus fringilla, a pharetra orci iaculis. Aliquam turpis ligula, tincidunt sit amet consequat ac.