Projecten

Omschrijving

De gemeente Horebeke wenst de Sint-Korneliskerk in deelgemeente Sint-Kornelis-Horebeke herin te richten, in het kader van een herbestemming. In functie daarvan worden er sanitaire ruimtes en een kitchenette ingebouwd in het kerkgebouw, dit volledig in opbouw. Er dienen daartoe ook leidingwerken te gebeuren buiten de kerk, met name de aanleg van een gasleiding en riolering. Deze leidingen zullen door het kerkhof lopen.

De kerk is, samen met de toegangspilonen en kerkhofmuur, beschermd als monument. De kerk en het kerkhof zijn vastgesteld als bouwkundig erfgoed, net zoals de dorpskom. Tot slot maken de kerk en het kerkhof ook deel uit van het beschermde dorpsgezicht van Sint-Kornelis-Horebeke. De oudste vermelding van Sint-Kornelis-Horebeke vormt meteen ook de oudste vermelding van de kerk: in aanwezigheid van de gehele kerk van Sint-Kornelis-Horebeke ruilden Goswinus Uerat en zijn vrouw in 1155 een stuk land met een weg die naar hun hof Malbruc leidde; de weg was in eigendom van de abdij van Ename.

Het patrocinium van de kerk is ten vroegste te dateren vanaf het laatste kwart van de 9de eeuw. De ontstaanscontext en -chronologie van de kerk in Sint-Kornelis-Horebeke is echter onbekend, maar gelet op de eerste vermeldingen van de specifieke Horebeke-toponiemen (eerste kwart 12de eeuw), het verschijnen van de Cornelius-verering in de regio (1075-1118) en het patrocinium is een stichting van de kerk rond 1100, of in de eerste helft van de 12de eeuw, niet onwaarschijnlijk. Een andere optie is natuurlijk dat de kerk ouder is en dat er in deze periode een patrocinium-wissel plaatsvond.

Ten behoeve van de aanvraag tot “toelating voor handelingen aan of in beschermd onroerend erfgoed” dient nagegaan te worden of de handelingen mogelijks een negatieve impact hebben op de vermoede ondergrondse resten en wordt in voorkomend geval aangegeven hoe hier mee zal worden omgegaan. SOLVA stelde in deze context een Plan van Aanpak op.

De leidingwerken worden gepland om zoveel mogelijk het bestaande gabarit te volgen en komen onder bestaande verharding te liggen. Toch worden ook ongeroerde delen van het kerkhof geraakt. Het is niet mogelijk het archeologisch erfgoed in situ te bewaren.

Historische kerken zijn bij uitstek plaatsen met een belangrijke archeologische en bouwhistorische waarde en onderzoekspotentieel. Ze zijn door hun specifieke functie direct gelinkt aan de geschiedenis van de dorps- of stedelijke ontwikkeling. Vaak gaan ze terug naar de kiemen ervan. Bovendien kunnen binnen en rond de kerk begravingen aangetroffen worden, wat fysisch-antropologisch inzicht kan verschaffen in de vroegere leefgemeenschappen. Archeologisch erfgoed binnen kerken bevindt zich bovendien vaak op geringe diepte, zoals blijkt uit diverse kerkonderzoeken in Vlaanderen.

De voorziene werken aan de Sint-Korneliskerk te Sint-Kornelis-Horebeke impliceren een impact in de bodem. Die situeert zich buiten het kerkgebouw, op het huidige kerkhof, en deels binnen bestaand gabarit. De geplande werken op het kerkhof bieden zo, ondanks de beperkte omvang van de geplande werken, de mogelijkheid om oudere kerkfasen en begravingen aan te treffen en te dateren. Het valt op die manier te verwachten dat de geplande werkzaamheden een impact zullen hebben op het archeologisch erfgoed, dat vanaf geringe diepte te verwachten valt. Om die reden is een opgraving geadviseerd, die zal plaatsvinden voorafgaand aan de eigenlijke werken.