Projecten

Omschrijving

Wat is er aan archeologische informatie te vinden op één vierkante meter? Met deze vraag trekken archeologen van SOLVA in september 2025 naar Herzele. Met steun van het agentschap Onroerend Erfgoed organiseert SOLVA het event “Vierkante meter: Iedereen archeoloog!”. Inwoners van Herzele voeren zelf een archeologisch onderzoek uit op één vierkante meter. Een heel weekend samen scheppen, puffen, lachen en speuren naar het verleden!

Tijdens het project ‘Vierkante meter: Iedereen archeoloog!’ is het aan de buurtbewoners om zelf een opgraving uit te voeren. Onder begeleiding van professionals graven ze zestien proefputjes van één vierkante meter. De basisscholen van Herzele laten de spierballen rollen naast de burcht van Herzele. De middeleeuwse burcht is een opvallende verschijning in het centrum van Herzele, maar de geschiedenis van de burcht en de terreinen errond zijn slecht gekend — hoog tijd dus voor onderzoek.

De kinderen graven erop los: glas, aardewerk, natuursteen,… honderden voorwerpen komen in de vondstzakken terecht. De zone rond het kasteel blijkt in de 2^de helft van de 20^ste eeuw als stortplaats gebruikt. De jonge archeologen malen er niet om: de opwinding om vondsten te vinden maakt zich van hen meester! Na afloop van het graafwerk bestuderen de jongeren samen met de archeologen de vondsten. En tussen alle recente vondsten, toch ook enkele oudere scherven en munten.

Tijdens het weekend van 20-21 september 2025 verschuift de aandacht  van het onderzoek naar het neerhof van het mottekasteel in Ressegem, enkele kilometers verderop. Het neerhof ligt net naast een grote kunstmatig opgeworpen aarden heuvel waarop een versterking heeft gestaan. Deze heuvel is omgeven door een brede gracht en is één van de best bewaarde motteversterkingen uit de regio. Het proefputtenonderzoek past in een reeks archeologische onderzoeken op en rond het neerhof. Het grote verschil met eerdere machinaal uitgevoerde onderzoeken, is dat de opgraving nu manueel gebeurt. Het minutieus onderzoeken van de bodem zorgt voor een volledige registratie van alle vondsten, tot de kleinste scherfjes toe. Dit gedetailleerd onderzoek zorgt voor honderden voorwerpen, waaronder tientallen middeleeuwse scherven. Enkele randfragmenten van kogelpotten dateren zelfs in de 12^de eeuw!

Ook in mensen hun eigen tuin vinden er opgravingen plaats. Met spade en truweel doorzoeken jong en oud hun gazon, bloemenperk of moestuin. Tot grote verbazing komen er ook middeleeuwse scherven tevoorschijn!

Archeologie gaat niet over voorwerpen of grote kastelen maar over mensen. Elk voorwerp uit een opgraving vertelt een uniek verhaal over mensen in het verleden. Wat kunnen archeologische objecten ons leren over het verleden en wat over de toekomst? Archeologen zijn verhalenvertellers en willen hun inzichten graag met zoveel mogelijk mensen delen.

De vondsten van het ‘Vierkante meter: Iedereen archeoloog!” weekend gaan niet eindigen in een technisch rapport of verstoffen in een depot. Samen met radiomaker Sven Speybrouck gieten de archeologen van SOLVA de gegevens in een aantrekkelijke podcast.

Wil je ook graag meegenomen worden in de wondere wereld van het verleden? Wil je samen de opwinding beleven bij het ontdekken van archeologische vondsten? Beluister dan zeker de podcast via deze link.

Het project “Vierkante meter: iedereen archeoloog!” wordt uitgevoerd
met de steun van de Vlaamse overheid, Agentschap Onroerend Erfgoed.